طهارت وقت قبله لباس نمازگزار مکان نمازگزار اذان واقامه
نیت تکبیرة الاحرام قیام قرائت تسبیحات اربعه ذکر
سجده تشهد سلام قنوت تعقیب نماز مستحبات نماز
مکروهات نماز نمازهای مستحبی مبطلات شکیات نماز مسافر نماز قضا
نماز جماعت مسائل متفرقه جماعت نماز استیجاری نماز آیات نماز عیدین نماز جمعه

 

احکام نماز

طهارت

وضوى باطل :

سؤال 146 : شخصى كه بعد از مدتى متوجه مى شود كه وضوهايش باطل بوده آيا واجب است همه نمازهاى اين مدت را قضا كند ؟

جواب : قضاى همه نمازهايى كه با وضوى باطل خوانده واجب است .

ترك غسل جنابت :

سؤال 147 : شخصى يك سال است كه به تكليف رسيده و در زمانى كه جنب مى شده از احكام آن اطلاع نداشته است . اكنون كه اطلاع پيدا كرده حكم نمازهايى كه قبلاً خوانده و روزه هايى كه گرفته چيست ؟

جواب : بايد نمازها را قضا كند و اما روزه پس چون تعمد بقاء بر جنابت نداشته قضا و كفاره ندارد ، اگر چه احتياط مستحب قضاء است .

شك در وضو در حال نماز :

سؤال 148 : اگر نماز گزار در اثناء نماز در گرفتن وضو شك كند و نماز را با اين حالت مدتى ادامه دهد بعد يقين كند كه وضو گرفته حكم او چيست ؟

جواب :اگر بعد از شك يقين پيدا كرد وضو داشته نمازش صحيح است .

فراموش كردن تطهير مخرج بول قبل از وضو :

سؤال 149 : شخصى بول كرد و خود را طاهر نكرد و براى نماز وضو گرفت و نماز خواند ،بعد از نماز يادش آمد ، آيا صرف تطهير مخرج بول كافى است يا بايد وضو نيز بگيرد ؟ و در هرصورت نمازى كه خوانده صحيح است يا خير ؟

جواب : وضوئى كه با آن حال گرفته كافى است و احتياج به تجديد آن ندارد ، آنچه برايش واجب است تطهير مخرج و اعاده نماز است يا قضاء آن .

طهارت براى سجده منسيّه و سجده سهو :

سؤال 150 : آيا براى سجده سهو و تشهد فراموش شده اگر بين سلام و سجده حدثى واقع شود وضو گرفتن لازم است ؟

جواب : در سجده سهو طهارت شرط نيست بخلاف سجده و تشهد فراموش شده .

فاقد الطهورين :

سؤال 151 : شخصى در بيمارستان بسترى شده است و نمى تواند براى نماز وضو بگيرد ، همچنين خاك براى تيمم پيدا نمى كند . آيا مى تواند نمازش را بى وضو و بى تيمم بخواند ؟

جواب : فاقد الطهورين به همان حال نماز بخواند و بعداً اعاده يا قضا كند .

 

وقت

اذان راديو :

سؤال 152 : اذانى كه از راديو پخش مى شود معتبر است يا خير ؟

جواب : چون موجب اطمينان به دخول وقت است كافى است .

وقت مخصوص عصر :

سؤال 153 : اگر نماز گزار براى خواندن نماز ظهر و عصر به اندازه پنج ركعت وقت تا مغرب دارد بايد نماز ظهر و عصر را چگونه بخواند ؟

جواب : چناچه پنج ركعت وقت داشته باشد هر دو را به عنوان ادا مى خواند
و الاّ فريضه عصر در وقت مخصوص واقع مى شود و ادا است و فريضه ظهر قضا است .

وقت مغرب :

سؤال 154 : آيا علامت مغرب آن است كه سرخى طرف مشرق كه بعد از غروب آفتاب پيدا مى شود از بالاى سر انسان بگذرد ؟

جواب : گذشتن سرخى از بالاى سر مشاهده نمى شود لكن منتقل شدنش به طرف مغرب مشاهده مى شود و آن علامت غروب واقعى است .

آخر وقت مغرب و عشاء :

سؤال 155 : اگر وقت نماز مغرب و عشا براى شخص مختار نصف شب باشد و شب را از اول غروب آفتاب تا اذان صبح حساب كنيم نيمه شب تقريباً 11 ساعت بعدازظهر شرعى مى شود ، لكن شما براى خواندن نماز مغرب يا افطار روزه بين غروب آفتاب و مغرب شرعى به مقدار پانزده دقيقه تقريباً فرق مى گذاريد ، بنابراين نيمه شب وآخر وقت نماز مغرب و عشا چه ساعتى بعد از ظهر مى باشد ؟

جواب : تقريبا يازده و ربع نصف شب است و فرق بين غروب و مغرب ظاهرى مى باشد و حقيقت وقت غروب واقعى همان انتقال حمره شديد مشرقيه است به سمت مغرب .

جمع بين ظهرين و عشائين :

سؤال 156 : خواندن نماز ظهر وعصر و مغرب وعشا با فاصله و بدون فاصله چه حكمى دارد ؟ آيا طريقه شيعه واقعاً مطابق با عمل ائمه (عليهم السلام) است .

جواب : هر دو نحو جايز است و حضرت رسول (صلى الله عليه وآله وسلم) به هر دو نحو اختياراً عمل نموده اند .

شك در قضاء و اداء :

سؤال 157 : هنگامى كه نمى دانيم نماز صبح ادا است يا قضا بايد آن را به چه نيتى بخوانيم ؟

جواب : بهتر نيت ما فى الذمه است و ممكن است با استصحاب بقاء وقت نيت ادا نمايد .

تأخير انداختن نماز ظهر روز جمعه :

سؤال 158 : اگر كسى بخواهد روز جمعه در منزل نماز ظهرش را بخواند ، آيا لازم است منتظر شود تا خطبه نماز جمعه تمام شود بعد نماز ظهر را بخواند ؟

جواب : بهتر آن است كه صبر كند.

 

قبله

انحراف از قبله :

سؤال 159 : انحراف از قبله تا چه مقدار نماز را باطل نمى كند ؟

جواب : در حال سكونات نماز ، انحراف از قبله الى ما بين اليمين و اليسار مانعى ندارد.

 

لباس نمازگزار

پوشش ناقص در نماز :

سؤال 160 : چنانچه مرد يا زنى مدتى با پوششى نماز خوانده است كه بعداً مى فهمد آن مقدار پوشش كافى نبوده است ( به خاطر جهل به حكم ) تكليفش چيست ؟

جواب : ظاهراً نمازهاى او باطل است ، چونكه مقصر است ، به مسئله 799 توضيح المسائل مراجعه شود .

پوشش زن در نماز :

سؤال 161 : آيا پوشش زن در نماز بايد طورى باشد كه هيچ طرف بدن او ديده نشود ؟

جواب : زن بايد در موقع نماز تمام بدن حتى سر و موى خود را بپوشاند ، مگر صورت به مقدارى كه در وضو شسته مى شود و دستها تا مچ و روى پاها تا مچ ، و از باب احتياط بايد مقدارى از اطراف صورت و قدرى پائين تر از مچ را بپوشاند .

پوشاندن مو و دست زن در بين نماز :

سؤال 162 : اگر زنى در بين نماز بفهمد كه قسمتى از موها يا دستش بيش از اندازه مجاز بيرون است ، با پوشاندن آن نماز را تمام كند يا قطع كند و از اول بخواند ؟

جواب : بپوشاند ونماز را تمام كند .

تطهير لباس با آب غصبى :

سؤال 163 : اگر شخصى با آب غصبى يا با پودر لباسشويى غصبى لباسهاى خود را بشويد و با آن لباس ها نماز بخواند نمازش چه حكمى دارد ؟

جواب : نمازش صحيح است و بايد استغفار كند و از صاحب آب و پودر حلاليت بطلبد .

مقدار بخشيده شده از خون :

سؤال 164 : اگر خونى در بدن ويا لباس نمازگزار باشد و مقدار آن كمتر از يك درهم يا يك اشرفى باشد بخشيده مى شود ، لطفاً مقدار درهم يا اشرفى را بيان فرمائيد .

جواب : تقريباً به اندازه پنج ريالى است .

خون حيواناتى كه خون جهنده ندارند :

سؤال 165 : خون حيوانى كه جهنده نيست و پاك است اگر روى لباس انسان باشد و از درهم بيشتر باشد آيا نماز خواندن با آن صحيح است ؟

جواب : چونكه پاك است هر چند از درهم بيشتر باشد ، نماز با آن جايز است .

خون تخم مرغ در لباس :

سؤال 166 : اگر در لباس نماز گزارى خون تخم مرغ بيشتر از يك درهم باشد نماز خواندن با آن جايز است يا خير ؟

جواب : احوط استحبابى آنست كه با آن نماز نخواند .

لباس پوست حيوانات :

سؤال 167 : نماز خواندن با لباسى كه از پوست مار ، سوسمار يا نهنگ است جايز است يا خير ؟

جواب : نماز با آنها جايز نيست .

اجزاء حيوان حرام گوشت - طلا - مردار :

سؤال 168 : صدف حيوانى حرام گوشت است اگر احتمال دهيم دكمه لباس يا مانند آن از اجزاء آن حيوان است خواندن نماز با آن چه حكمى دارد ؟ همچنين پوشيدن لباس طلا بافت يا لباسى كه از مردار تهيه شده در حال ناچارى چه حكمى دارد ؟

جواب : مجراى برائت است على الاشهر الاقوى .

اباحه لباس :

سؤال 169 : اگر انسان با پولى كه خمس آنرا نداده لباس بخرد و با آن لباس نماز بخواند آيا نماز او باطل است ؟

جواب :اگر به نحو شخصى خريده باشد نه ما فى الذمه نماز او باطل است ، ولى اگر به صورت ما فى الذمه خريده باشد اگر چه فوراً ثمن آنرا از پول غير مخمس ادا بكند ، نماز صحيح است .

پوشيدن طلا در نماز :

سؤال 170 : شخصى با زنجير طلا در گردن نماز خوانده آيا نماز او باطل است ؟

جواب : چون لبس صدق مى نمايد ، لذا هم حرام است و هم نماز باطل است .

لباس سياه :

سؤال 171 : پوشيدن لباس سياه براى نماز گزار كراهت دارد ، آيا اين حكم شامل عباى سياه هم مى شود ؟

جواب : قدر متيقن از لباس سياه كه مكروه است غير از عبا و عمامه است .

پوشيدن لباس عكسدار :

سؤال 172 : آيا پوشيدن لباسى كه عكسى با نقش حيوان كامل يا ناقص يا انسان دارد در موقع نماز جايز است ؟

جواب : مكروه است مطلقاً .

 

مكان نمازگزار

نجاست مكان :

سؤال 173 : جايى كه نجس است ولى خشك شده آيا نماز خواندن روى آن جايز است ؟

جواب : فقط موضع سجود بايد نجس يا متنجس نباشد و در غير آن چنانچه نجاست مسريه نباشد اشكال ندارد .

نماز خواندن در مكان غصبى :

سؤال 174 : آيا در زمين غصبى در تنگى وقت نماز خواندن صحيح است ؟ چگونه نماز بخواند ؟ اگر وضو نداشته باشد آيا مى تواند بر روى آن زمين تيمم كند ؟

جواب : اگر مجبور است به ماندن مانند محبوس همان نحو نماز بخواند ، و اگر مى تواند خارج شود در حال خروج نماز بخواند و در صورتى كه وضوء ندارد و آب مباح و يا خاك مباح ميسر نشود ، رجاءاً نماز بدون طهارت بخواند و بعداً قضا نمايد .

مكان موروث :

سؤال 175 : تا هنگامى كه وصيت به ثلث را جدا نكنند نماز خواندن ورثه در آن مكان چه حكمى دارد ؟

جواب : تا مقدارى كه تأخير آن متعارف است و مقصود از وصيت نيز همان است نماز جايز است و در صورتى كه زياد اهمال نمايند باطل است .

نماز در وسائل نقليه :

سؤال 176 : آيا نماز خواندن در ماشين ، قطار ، هواپيما و كشتى اختياراً جايز است ؟

جواب : اگر نتواند شرائط و اركان و افعال واجبه نماز را مراعات كند و بجا بياورد اختياراً جايز نيست .

سؤال 177 : با توجه به اينكه شما دولت را مالك مى دانيد ، آيا مقلدين شما مى توانند هنگام سفر در قطار يا هواپيما نماز بخوانند ؟

جواب : مجازند در قطار و هواپيما نماز بخوانند .

جاهايى كه نماز خواندن مكروه است :

سؤال 178 : مى دانيم خواندن نماز در چند جا مكروه است ولى دليلى بر كراهت بعضى از آنها نداريم در اين باره توضيح دهيد .

جواب : از باب 16 تا باب 42 وسائل جلد 3 مطالعه نمائيد صفحه 442 مكان المصلى ، روايت غير معتبرهم در حكم عدم است .

 

اذان و اقامه

تكلم بعد از اقامه :

سؤال 179 : آيا با تلفظ كردن نيت بعد از گفتن اقامه ، اقامه بايد اعاده شود ؟ اگر ذكرهاى ديگرى مانند استغفر الله گفته شود چطور ؟ و اگر تكبير را براى تصحيح دو بار بگويد نماز باطل است يا خير ؟

جواب : استغفر الله و مطلق اذكار موجب اعاده اقامه نمى شود ، و در تكرار تكبيرة الاحرام اگر اولى باطل بوده دومى صحيح است و اگر اولى صحيح بوده دومى موجب بطلان است .

اذان و اقامه در صف نماز جماعت :

سؤال 180 : اگر نماز جماعت در مسجد تمام شده باشد ولى صف ها بهم نخورده باشد نماز گزار نمى تواند براى نماز خود اذان و اقامه بگويد حال اگر رجاءً اذان واقامه بگويد جايز است يا خير ؟

جواب : با تصريح به اينكه نمى تواند جاى رجاء نيست ، هر چند كه مسئله اختلافى است . باب 64 جماعت و باب 25 اذان وسائل . لكن نمى توانيم جزماً منع از رجاء آورى نماييم .

يك اذان براى دو نماز :

سؤال 181 : در احاديث صحيحه نقل شده كه پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) دو نماز را به صورت جمع ادا كردند و براى نماز دومى اذان نگفتند حديث و مدرك را بيان فرمائيد ؟

جواب : باب 36 اذان وسايل جلد 4 صفحه 665 .

حكايت اذان :

سؤال 182 : در بعض مناطق وقتى مؤذن اذان مى گويد عده زيادى هر يك جداجدا با صداى بلند ، بهمراه مؤذن اذان مى گويند ، اين عمل چه حكمى دارد ؟

جواب : حكايت اذان مستحب است .

 

نيت

تلفظ نيت :

سؤال 183 : براى وضو و غسل و نماز تلفظ نيت لازم نيست ،آيا قصد
قربت همان نيت است ؟ اگر بگويد چهار ركعت نماز مى خوانم نماز باطل
است يا نه ؟

جواب : قصد قربت همان نيت است و چناچه بلفظ نيز نيت را جارى كند نماز باطل نمى شود .

سؤال 184 : اگر كسى قصد نمازى را نمايد و به همان نيت وارد نماز شود ،اما در لفظ سهواً نام نماز ديگرى را ببرد ، آيا خللى در صحت نماز قصد شده حاصل مى شود ؟

جواب : اگر موقع نيت گفتن و تكبيرة الاحرام قصد جدى داشته خللى در صحت نماز حاصل نمى شود .

سؤال 185 : اگر شخصى نيت نماز را به زبان آورد نمازش چه حكمى دارد ؟

جواب : در روايات است كه اگر بعد از اقامه تكلم نمود اقامه را اعاده نمايد و على اى حال نماز صحيح است .

تغيير نيت :

سؤال 186 : آيا تغيير نيت از نماز واجب خودش به نماز نيابتى بعد از تكبيرة الاحرام صحيح است ؟

جواب : بعد از دخول در نماز تغيير نيت صحيح نيست .

شك در ركعات و استمرار نيت :

سؤال 187 : انسان بايد از اول تا آخر نماز به نيت خود باقى باشد ، پس اگر در بين نماز به طورى غافل شود كه اگر به او بگويند چه مى كنى نداند چه بگويد نماز او باطل است . آيا اين ندانستن شامل شك در عدد ركعات مى شود يا خير ؟

جواب : شامل شك در عدد ركعات نمى شود .

رياء سهواً و نسياناً :

سؤال 188 : حكم رياء سهواً و نسياناً در نماز چيست آيا مبطل است ؟

جواب : مبطل است و چنانچه در يك جزء ريا نمود و بعد متوجه شد و جزء را به قصد قربت تكرار نمود ، نماز صحيح است و زيادى جزء چون سهو و نسيان بوده مضر نيست و احوط سجده سهو است .

رياء جهلاً :

سؤال 189 : اگر كسى با جهل به مسئله بطلان ، ريا كند ، آيا مبطل عمل است ؟

جواب : ريا مطلقا مبطل است .

 

تكبيرة الاحرام

تكرار تكبيرة الاحرام :

سؤال 190 : اگر كسى تكبيرة الاحرام را كه از اركان نماز است گفته باشد و به جهت صوت دوباره بگويد آيا نمازش باطل است ولو اينكه صورت خود را برنگردانده باشد ؟

جواب : اگر عمدا تكبيرة الاحرام دوم را بگويد به عنوان احرام ، نماز باطل مى شود چه صورت ر ابرگرداند و چه برنگرداند .

 

قيام

رفع عذر در وقت :

سؤال 191 : اگر بيمارى نماز را در اول وقت نشسته بخواند ودر آخر وقت قدرت بر ايستادن پيدا كند آيا لازم است نماز را دوباره بخواند ؟

جواب : در صورت رفع عذر دروقت احوط اعاده است .

قرائت

جهر و اخفات

*   فرق بين جهر و اخفات :

سؤال 192 : فرق شرعى بين جهر و اخفات چيست ؟

جواب : جهر عبارت از اظهار جوهره صدا است و اخفات مخفى داشتن صدا است .

*   تشريع جهر و اخفات :

سؤال 193 : دليل تشريع جهر و اخفات را بيان فرماييد ؟

جواب : دليل در جواهر و اخبار وسائل موجود است و نص خاص وارد است و حكمت آن را لازم نيست ما بدانيم ضمناً مراجعه به وسائل ابواب قرائت باب 26 و 25 نمائيد اشاره به حكمت آن هم شده است .

*   جهر در نماز ظهر جمعه :

سؤال 194 : نماز ظهر در روز جمعه كه مستحب است جهراً خوانده شود در نماز جماعت است يا فرادى ؟

جواب : فرقى بين جماعت و فرادى نيست .

صحيح بودن قرائت :

سؤال 195 : در نماز آيا غلط تجويدى مبطل است يا غلط اعرابى ؟ و غلط اعرابى آيا در صورتى است كه معنى را تغيير دهد ؟ اين قرائت در حمد و سوره است يا در كل نماز ؟ فرضا شخص بى سوادى به حج رفته و حالا با داشتن چند اولاد فهميده كه نمازش صحيح نبوده است و دو ركعت نماز طواف را خودش خوانده است ، آيا هنوز محرم است و زن بر او حرام است ؟ آيا اولاد او حرام زاده اند ؟

جواب : تجويد لازم نيست ، و قرائت بايد صحيح باشد و از مخارج ادا بشود با اعراب صحيح چه معنى را تغيير بدهد يا ندهد ، و فرقى بين حمد و سوره و باقى اذكار نيست ، و اگر در وقتى كه نماز طواف را مى خوانده يقين به صحت داشته نمازش صحيح است چونكه قرائت از اركان نيست و بر فرضى كه نماز نخوانده باشد مقاربت حرام است و اولاد او حلالزاده است چونكه زنا نيست .

تجويد :

سؤال 196 : آيا مراعات قواعد تجويد ( مثلاً مد لازم و ادغام ) در قرائت سوره هاى قرآن در نماز واجب است ؟

جواب : تجويد قرائت واجب نيست و فقط زيبا نمودن قرائت است و احوط در مد لازم ، كشش صدا است به مقدار دو الف ، و ادغام حروف يرملون مراعات شود .

سوره حمد :

سؤال 197 : هرگاه شخصى در نماز ، در « اهدنا الصراط » صراط را يك مرتبه با صاد و يك مرتبه با سين بگويد و نيز در « المستقيم » يك بار با صاد و يك بار با سين تلفظ كند نمازش چه حكمى دارد ؟ و مراد از انعمت عليهم و مغضوب عليهم و ضالين چه كسانى مى باشند ؟ آيا بسم الله الرحمن الرحيم جزء سوره مى باشد يا خير ؟

جواب : بسم الله جزء سوره است و مستقيم با صاد غلط است ، اگر متعمداً با صاد بخواند نماز باطل است ، اما صراط اگر چه هر دو در لغت آمده و هر دو نحو نيز قرائت شده لكن هرچه در قرآن است بخوانيد . مراد از انعمت عليهم حسب بعض اخبار رسول اكرم (صلى الله عليه وآله وسلم) و اميرالمؤمنين (عليه السلام) است كه فرد اكمل منعم عليهم مى باشد و مراد از مغضوب عليهم و الضالين در تفسير تبيان و مجمع البيان دارد كه اجماع كرده اند مفسرين عامه و خاصه بر اين كه مغضوب عليهم يهود است و ضالين نصارى . مراجعه كنيد تفسير برهان جلد اول صفحه 52 از روايت 34 تا 40 را مطالعه نمائيد تفسير همين آيه است .

سؤال 198 : آيا قرائت « مالك يوم الدين » و « ملك يوم الدين » در سوره حمد هر دو در نماز جايز است ؟

جواب : احوط ترك « ملك يوم الدين » است .

لفظ (  كفواً  ) :

سؤال 199 : قرائت صحيح لفظ (كفواً) چگونه است ؟

جواب : همانطورى كه در قرآن است و مردم مى خوانند بخوانيد . كُفُواً : با ضم كاف و فتح واو .

گفتن بسم الله براى سوره ديگر سهواً :

سؤال 200 : شخصى كه براى قرائت سوره معين بسم الله الرحمن الرحيم را بخواند وسهواً سوره ديگرى را قرائت كند و در ركوع يادش بيايد كه اشتباه كرده ، آيا نمازش صحيح است و بايد آن را تمام كند يا قطع كند و اعاده نمايد ؟

جواب : نماز را تمام كند و صحيح است و احوط آنست كه دو سجده سهو نمايد .

خواندن سوره از روى قرآن :

سؤال 201 : آيا جايز است انسان در نمازهاى يوميه قرآن را به دست بگيرد و سوره هايى را كه حفظ نيست ( مانند سوره جمعه در روز جمعه ) از روى قرآن بخواند ؟

جواب : اشكالى ندارد .

تسبيحات اربعه

دوبار گفتن تسبيحات :

سؤال 202 : اگر كسى تسبيحات اربعه را به عللى مثل رسيدن به ركوع امام فقط دو بار بگويد به نيت آنكه بار اول واجب است و بار دوم مستحب است ، آيا نماز او باطل است ؟ و آيا نمازهاى قبلى را بايد قضا كند ؟

جواب : نماز او صحيح است على الاظهر .

ذكر

بلند كردن صدا در تكبير :

سؤال 203 : اگر نمازگزار الله اكبر را به قصد ذكر بگويد و براى خبر كردن ديگرى آنرا با صداى بلند ادا كند نماز اين شخص چه حكمى دارد ؟

جواب : چونكه اصل گفتن الله اكبر به قصد ذكر است و بلند كردن صدا به قصد خبر كردن است نماز صحيح است .

 

سجده

حرمت سجده براى غير خدا :

سؤال 204 : آيا سجده احترام براى غير خدا حرام است ؟

جواب : سجده به عنوان سجده براى غير خدا حرام است ، ولى مجرد بوسيدن چيزى احتراماً سجده نيست .

تكرار سجده :

سؤال 205 : اگر شخصى قبل از تمام شدن ذكر ، اشتباهاً سر از سجده بردارد آيا مى تواند دوبار سجده نمايد ؟

جواب : اگر پيش از تمام شدن ذكر سجده ، سهواً پيشانى را از زمين بردارد نمى تواند دوباره به زمين بگذارد و بايد آنرا يك سجده حساب كند ولى اگر جاهاى ديگر را سهواً از زمين بردارد ، بايد دو مرتبه به زمين بگذارد و ذكر را بگويد .

سؤال 206 : شخصى سرش را بر روى مهر گذاشت دوباره سرش را بلند كرد و بار ديگر سرش را روى مهر گذاشت نمازش چه حكمى دارد ؟

جواب : چنانچه در يك ركعت دو سجده زيادى تحقق گرفت ولو سهواً نماز باطل است .

سجده كردن شخص عاجز :

سؤال 207 : مريضى كه مى تواند با قرار دادن ميز جلوى خود ، سجده كاملترى كند ، آيا حق دارد مهر را بردارد و به پيشانى بگذارد ؟

جواب : در فرض سؤال بايد به صورت كاملترى سجده خودش را انجام دهد نه به صورت اينكه مهر را بر دارد و به پيشانى بگذارد .

آيات مخصوصه در سجده :

سؤال 208 : خواندن قرآن در سجده مكروه است ، آيا خواندن آيات مخصوصه مانند آيه « رب لا تذرنى . . . » هم مكروه است ؟

جواب : اين آيه مخصوصه كه در سجده آخر نماز گفته مى شود جنبه دعائى دارد و اختصاص به سجده اخير دارد على الاظهر .

سجده واجب قرآن :

سؤال 209 : در سجده واجب قرآن ستر عورت چه حكمى دارد ؟

جواب : ستر عورت در سجده قرآنى لازم نيست .

جلسه استراحت :

سؤال 210 : نشستن و مكث بعد از سجده دوم چه حكمى دارد ؟

جواب : احتياط واجب است .

چيزهايى كه سجده بر آنها صحيح است :

*   سجده بر چمن :

سؤال 211 : آيا با دسترسى به خاك و سنگ ريزه مى توان بر روى چمن سجده كرد ؟

جواب : اگر پيشانى مستقر شود صحيح است .

*   سيمان ، موزاييك و سنگ مرمر :

سؤال 212 : سجده بر سيمان و موزائيك و سنگ مرمر چه حكمى دارد ؟

جواب : احوط ترك جميع آنها است .

*   مانع شدن چادر بين پيشانى و مهر :

سؤال 213 : اگر زنى هنگام نماز خواندن به جهت جهل به حكم ، در سجده چادرش بين پيشانى و مهر قرار گيرد نمازش چه حكمى دارد ؟

جواب : اگر جهل او از روى كوتاهى از يادگيرى حكم يا احتياط در مسئله است بايد در وقت اعاده و خارج وقت قضا نمايد .

*   سجده در حال تقيه :

سؤال 214 : اگر شخصى در مسجد الحرام يا مسجد النبى(صلى الله عليه وآله وسلم) عمداً و از روى تقيه جايى بايستد كه روى فرش سجده كند آيا نمازش صحيح است ؟

جواب : احوط اعاده است .

*   سجده بر برجستگى مهر :

سؤال 215 : سجده به طرف برجستگى مهر چگونه است ؟ اشكال دارد يا خير ؟

جواب : سجده به طرف برجستگى مهر اگر مجموعاً به اندازه درهم بغلى باشد اشكال ندارد .

*   چربى روى مهر :

سؤال 216 : كثرت سجده بر مهر سبب مى شود كه لايه اى از چربى و كثيفى روى آن قرار گيرد آيا سجده بر مهر با وجود اين لايه صحيح است ؟چربى انسان نجس است يا پاك ؟

جواب : چربى بدن مسلمان پاك است ، اما تغيير رنگ مهر از كثرت سجود و ميل آن به سياهى ضررى ندارد مگر حقيقتاً لايه اى از چربى بين پيشانى و مهر فاصله شود كه در اين صورت سجده صحيح نيست .

*   سجده بر ميوه و پشت دست :

سؤال 217 : آيا سجده بر ميوه رسيده جائز است ؟ آيا جواز سجده بر پشت دست به دليل اين است كه اصلش از خاك است يا دليل ديگرى دارد ؟

جواب : در مسئله 1085 تصريح شده كه سجده بر چيزهاى خوراكى جايز نيست و ميوه رسيده قطعاً از خوراكى مى باشد ، اما سجده بر پشت دست جايز نيست مگردر حال ضرورت و مراجعه به مسئله 1096 نمائيد و سجده بر دست در حال ضرورت تعبدى است نه به جهت آنكه اصلش خاك است .

تشهد

تشهد به طريقه غيرمتعارف :

سؤال 218 : آيا جايز است در تشهد بگويد : اشهد ان لا اله الاّ الله و اشهد ان محمداً صلى الله عليه و آله عبده و رسوله ؟

جواب : احوط آنكه تشهد را به نحو متعارف بياورد : « اشهد ان لا اله الاّ الله وحده لا شريك له و اشهد ان محمدا عبده و رسوله اللهم صل على محمد و آل محمد » ، و زياده كردن صلوات به قصد دعا مانعى ندارد .

 

سلام

اكتفا به سلام آخر :

سؤال 219 : آيا هر سه سلام نماز واجب است يا اينكه مى توان به سلام آخر اكتفا كرد ؟

جواب : به سلام آخر ميتوان اكتفا كرد .

قنوت

ادعيه تلفيقى و غير وارده :

سؤال 220 : آيا مى شود دعائى از خود تلفيق نمائيم كه از اهل بيت (عليهم السلام) وارد نشده است و در قنوت و جاهاى ديگر نماز استفاده كنيم ؟

جواب : بلى دعاهاى شخصى در بعض حالات مثل قنوت و سجود مانعى ندارد ، مگر آنكه از صورت نماز گزار خارج شود .

برگرداندن انگشتر در قنوت :

سؤال 221 : بعضى ها هنگام قنوت نگين انگشر عقيق را به طرف صورت مى گيرند ، آيا اين عمل مستند است ؟ و آياثواب دارد ؟

جواب : در اين مورد بالخصوص حديثى وارد نشده ولى ممكن است محبوبيت آنرا در حال ذكر از بعضى روايات به دست آورد .

تعقيب نماز

سلام دادن به معصومين (عليهم السلام) بعد از نماز :

سؤال 222 : مؤمنين بعد از نماز به سه طرف سلام مى كنند ، آيا در اين جهت نص خاصى وارد است ؟ در ضمن در اين سلام چه دعائى را بايد خواند ؟

جواب : در اين مورد نص خاصى وارد نشده و لكن چون وقت خوبى است براى سلام و زيارت فلذا علما و فقها و مؤمنين از اين وقت بالخصوص جهت عرض ادب و اخلاص استفاده مى كنند .

 

مستحبات نماز

خواندن نماز ظهر جمعه با صداى بلند :

سؤال 223 : مى خواهم روز جمعه نماز ظهر و عصر را با سوره هاى جمعه و منافقون بجاى آورم ، ميتوانم باصداى بلند قرائت كنم يا بايد آهسته بخوانم ؟

جواب : در نماز ظهر ميتوانى بلند بخوانى ، ولى در نماز عصر نمى توانى .

نماز زن در پستوى خانه - نماز جماعت و جمعه زن :

سؤال 224 : آيا « زن » بايد در صندوقخانه نماز بخواند ، حال آنكه امرزوه زنان در اجتماع حاضر مى باشند ؟ آيا زن مى تواند براى زنان ديگر در غير نماز ميت امامت كند ؟

جواب : زن واجب نيست در پستوى خانه نماز بخواند بلكه افضل است و ممكن است همانجا هم امام جماعت شود براى زنها و ثواب جماعت لعل اكثر از ثواب صندوقخانه باشد و در بعضى روايات اجازه داده شده كه زنهاى پير در نماز جمعه حاضر شوند .

مكروهات نماز

وجود عكس يا نوشته مقابل نماز گزار :

سؤال 225 : اگر جلوى نمازگزار عكس و اشعار نصيحت يا مصيبت به پارچه يا ديوار باشد چه حكمى دارد ؟

جواب : بودن عكس جلوى نماز گزار شديداً مكروه است واما اشعار نصيحت ومصيبت پس آنرا نظر نكند .

*   رفع كراهت :

سؤال 226 : در اكثر خانه ها و بعضى مساجد عكس وجود دارد نماز خواندن در اينگونه مكان ها كراهت دارد . رفع كراهت چگونه است ؟

جواب : رفع كراهت به آن است كه وقت نماز حاجبى بيندازد يا اينكه از طرف قبله و مقابل نمازگزار بردارند و به طرف عقب يا راست وچپ بگذارند بنحوى كه مقابل نمازگزار نباشد .

نمازهاى مستحبى

خواندن نوافل يوميه بدون سوره :

سؤال 227 : آيا مى توانيم نافله هاى شبانه روز را چه با بودن وقت و يا نبودن وقت با حمد تنها بدون خواندن سوره بخوانيم و به ركوع برويم ؟

جواب : مانعى ندارد .

قرائت و ذكر نماز نافله :

سؤال 228 : آيا مى توان در ذكر ركوع و سجود و نمازهاى مستحبى به يك مرتبه ( سبحان الله ) اكتفا كرد ؟

جواب : باب سوم قرائت از كتاب وسائل حديث سوم « على بن ابى حمزه قال :سألت ابالحسن (عليه السلام) عن الرجل المستعجل ما الذى يجزيه النافلة ؟ قال (عليه السلام) : ثلاث تسبيحات فى القرائة و تسبيحة فى الركوع و تسبيحة فى السجود » ( على ابن حمزه سؤال نمود از ابالحسن (عليه السلام) در مورد شخصى كه عجله دارد چه ذكرى مجزى است در نماز نافله ؟ امام (عليه السلام) فرمودند : سه تسبيح در قرائت يك تسبيح در سجود و يك تسبيح در ركوع ) . لكن در نماز واجب احوط سه تسبيح است .

وقت نماز غفيله :

سؤال 229 : وقت خواندن نماز غفيله قبل از نافله مغرب است يا بعد از آن ؟

جواب : بين المغرب و العشا مطلق است .

*   نماز غفيله بعد از وقت :

سؤال 230 : آيا نماز غفيله را بعد از نماز عشا ميتوان خواند ؟

جواب : وقت نماز غفيله در بين نماز مغرب وعشا است ، در غير اين وقت رجاءً مانعى ندارد .

نماز وحشت :

سؤال 231 : اگر در نماز وحشت آية الكرسى را تا ( هو العلى العظيم ) ختم نمايد نماز او صحيح است يا خير ؟

جواب : احوط آن است كه تا ( هم فيها خالدون ) بخواند .

مبطلات

انحراف از قبله :

سؤال 232 : انحراف ازقبله تا چه مقدار نماز را باطل نمى كند ؟

جواب : در حال سكونات نماز انحراف از قبله ما بين اليمين و اليسار مانعى ندارد .

خوردن

*   وجود نبات در دهان :

سؤال 233 : اگر نمازگزار قبل از نماز نبات يا قند در دهان بگذارد و مشغول نماز شود ، نمازش چه حكمى دارد ؟

جواب : اگر با بودن نبات يا قند در دهان قرائت را صحيحاً ادا نمايد نماز صحيح است .

كلام عمدى

*   جواب سلام در نماز :

سؤال 234 : اگر كسى به نماز گزارى با لفظ غلط سلام كند ، آيا جواب اين سلام بر نمازگزار واجب است يا نه ؟ در صورتى كه جواب سلام را مثل خودش غلط بدهد نمازش چه حكمى دارد ؟

جواب : بايد جواب را به طور صحيح بدهد و نماز صحيح است .

*   جواب سلام غلط :

سؤال 235 : سلام غلط در نماز بايد صحيح جواب داده شود يا اينكه سلام غلط جواب ندارد ؟

جواب : اگر سلام كننده قصد تحيت داشته باشد بايد جواب صحيح بدهد و الاّ جواب ندهد .

*   سلام دادن به ائمه (عليهم السلام) :

سؤال 236 : آيا سلام دادن بر پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) يا يكى از امامان (عليهم السلام) مثل السلام عليك يا رسول الله . . . قاطع نماز نيست ؟

جواب : قاطع است على الاظهر .

كارى كه صورت نماز را به هم مى زند :

 *   حركت اعضاء و بدن :

سؤال 237 : اگر هنگام گفتن ذكر اعضا و بدن نمازگزار حركت كند مثلاً بين نماز دستش را براى اينكه لباسش رامرتب كند حركت بدهد ، نمازش باطل است ياخير ؟

جواب : حركت دادن دست در حال ذكر مبطل نيست ، مگر آنكه از صورت نمازگزار خارج شود .

*   حركت دست و انگشتان :

سؤال 238 : آيا حركت دست و انگشتان در نماز جايز است ؟

جواب : اگر فعل كثير يا ماحى صلاة نباشد مانعى ندارد .

*   حركت پا :

سؤال 239 : آيا مأموم در هنگام قرائت امام مى تواند پاى خودش را از زمين بر دارد ؟ يا اينكه خودش را به جلو يا عقب بكشد ؟

جواب : اگر اين عمل به مقدارى نباشد كه فعل كثير صدق بكند ، مانعى
ندارد .

پوشيدن طلا :

سؤال 240 : نماز خواندن مرد با زنجير طلا در گردن چه حكمى دارد ؟

جواب : چون لبس صدق مى كند ، لذا هم حرام است هم نماز باطل است .

تكرار تكبيرة الاحرام :

سؤال 241 : اگر كسى « تكبيرة الاحرام » را كه از اركان نماز است گفته باشد و به جهت صوت دوبار بگويد آيا نمازش باطل است ولو اينكه صورت خود را برنگردانده باشد ؟

جواب : اگر عمداً تكبيرة الاحرام دوم را بگويد به عنوان احرام ، نماز باطل مى شود چه صورت ر ابرگرداند و چه برنگرداند .

ريــا :

سؤال 242 : حكم رياء سهوا و نسيانا در نماز چيست آيا مبطل است ؟

جواب : مبطل است و چنانچه در يك جزء ريا نمود و بعد متوجه شد و جزء را به قصد قربت تكرار نمود ،نماز صحيح است و زيادى جزء چون سهو و نسيان بوده مضر نيست و احوط سجده سهو است .

سؤال 243 : اگر كسى با جهل به مسئله بطلان ، ريا كند ، آيا مبطل عمل است ؟

جواب : ريا مطلقا مبطل است .

شكيات

اعاده نماز غلط :

سؤال 244 : اگر انسان بعد از مدتى بفهمد تا كنون نمازش را غلط مى خوانده ، آيا بايد نمازهايش را دوباره بخواند ؟

جواب : چنانچه در حين عمل اطمينان به صحت آن داشته و خللى در اركان نبوده صحيح است .

فراموش كردن ركن :

سؤال 245 : هرگاه نماز گزار ركنى را فراموش كند و عمل غير ركن بعد آنرا انجام دهد ، مثلاً پيش از دو سجده تشهد بخواند ، بايد ركن را بجا آورد و آنچه اشتباهاً خوانده دوباره بخواند . در اينصورت آيا بعد از سلام بجا آوردن سجده سهو واجب است ؟

جواب : احوط وجوبى بجا آوردن دو سجده سهو است مراجعه به مسئله 1245 نمائيد .

برگشت به ركوع فراموش شده بدون قيام :

سؤال 246 : اگر شخصى هنوز به سجده نرسيده بفهمد كه ركوع را بجا نياورده و به همان حالت بدون آنكه قيام كند به ركوع برگردد حكم نماز و وظيفه او چيست ؟

جواب : اگر از حد ركوع تجاوز نكرده نماز صحيح است و اگر تجاوز نموده و باز به حد ركوع برگشته ركوع زياد شده هر چند كه ركوع دوم داراى شرايط صحت نبوده و از قيام نبوده لذا نماز را از سر بگيرد على الاحوط و احوط از آن اتمام و اعاده است .

شك در ركوع بعد از دخول در سجده :

سؤال 247 : كسى كه در نماز بخصوصى ، مثلاً نماز ظهر زياد شك مى كند اگر در نماز عصر بعد از سجده اول شك كند ركوع كرده يا نه وظيفه او چيست و نمازش چه حكمى دارد ؟

جواب : بعد از دخول در سجده چه يك سجده و يا دو سجده اعتنا نكند و نماز صحيح است .

دستور قضاى تشهد :

سؤال 248 : دستور قضاى تشهد فراموش شده رابيان فرمائيد ؟

جواب : بعد از سلام نماز بلافاصله و با ملاحظه شرايط نماز مانند پاك بودن بدن و لباس و رو به قبله بودن و طهارت حدثى ( وضو يا غسل ) تشهد فراموش شده را همانگونه كه در نماز مى خوانيد بخواند .

كثير الشك :

سؤال 249 : هرگاه شخصى شك كند كه ركوع را بجا آورده يا خير و بنا بگذارد كه بجا آورده و به شك خود اعتنا نكند آيا نمازش باطل است ؟

جواب : در مورد كثير الشك بايد اعتنا به شك ننماييد ولو احتمال بدهيد كه ركوع را نياورده ايد .

حكم وسواس در نماز و شستن لباس :

سؤال 250 : براى كسانى كه در امر نماز و شستن لباس و غيره وسواس هستند چه نصيحتى مى فرماييد .

جواب : بايد ملاحظه نمايد همانگونه كه در روايات آمده وسواس از تلقينات شيطان است و نبايد از شيطان پيروى كرد كه دشمن بنى آدم است ، و گفتن لا اله الاالله براى رفع آن مؤثر است .

نماز مسافر

مسافت

*   يقين به مسافت اشتباهاً :

سؤال 251 : اگر مسافر يقين كند كه مسافت شرعى را طى نموده سپس متوجه شود كه مسافت كمتر بوده تكليف او چيست ؟

جواب : كسى كه يقين دارد سفر او هشت فرسخ بوده ، اگر نماز را شكسته بخواند و بعد بفهمد كه هشت فرسخ نبوده بايد آنرا چهار ركعتى بجاآورد و اگر وقت گذشته قضا نمايد .

*   مسافت تلفيقى :

سؤال 252 : هرگاه مسافرى پنج فرسخ برود و سه فرسخ برگردد نمازش را بايد تمام بخواند يا قصر ؟ لطفاً با مثال توضيح دهيد ؟

جواب : در مفروض سؤال مثلاً دهى راه ماشين آن پنج فرسخ است و راه پياده آن سه فرسخ است ، اگر از پنج فرسخى برود و از سه فرسخى برگردد و يا بالعكس اظهر اتمام است و احتياط به جمع ، ترك آن سزاوار نيست .

*   انصراف از مسافرت در 4 فرسخى :

سؤال 253 : اگر مسافرى بعد از رسيدن به چهار فرسخ از مسافرت منصرف شود و بين ماندن و رفتن مردد باشد چنانچه قصد ده روز كند بايد نمازش را تمام بخواند و اگر قصد برگشتن داشته باشد چون چهار فرسخ رفته و چهار فرسخ هم برمى گردد بايد نمازش را دو ركعتى بخواند . درباره اين دو مورد توضيح فرماييد ؟

جواب : چنانچه به چهار فرسخ رسيده ايد اگر ده روز بيشتر مى مانيد نماز را تمام مى خوانيد و اگر مردد باشيد در ماندن ده روز نيز نماز تمام است و اگر بنا داريد همان روز يا چند روز ديگر پيش از ده روز برگرديد شكسته است .

*   قصد مسافت :

سؤال 254 : شخصى در ماه رمضان قبل از ظهر به 18 كيلومترى وطن خود براى درس مى رود و بعد از آن به 24 كيلومترى مى رود وظيفه او در مورد نماز و روزه چيست ؟

جواب : چنانچه از اولى كه از شهر خارج مى شود قصد رفتن به مسافت شرعيه دارد بايد قصر و افطار نمايد مگر آنكه شغله السفر باشد كه مثلاً براى شغل خود هر روز مسافرت مى نمايد و چنانچه از اول قصد 18 كيلومترى فقط دارد و بعد از وصول به آنجا بعداً قصد شش كيلومتر ديگر مى نمايد ، در اين صورت شرعاً مسافر حساب نمى شود .

وطـن

*   قصد توطن :

سؤال 255 : آيا اگر كسى براى تحصيل و كار به شهر ديگرى برود بعنوان وطن دوم او حساب مى شود ؟ آيا نياز به قصد ده روز دارد يا خير ؟

جواب : چنانچه در آن شهر ديگر قصد ادامه دارد و موقت نيست وطن دوم مى شود .

سؤال 256 : هر گاه شخصى به قصد توطن شش ماه در جايى بماند آنجا وطن او است . آيا در مدت اين شش ماه مى تواند به سفر برود و اگر چند مرتبه به سفر برود و برگردد آنجا بازهم وطن او مى باشد ؟

جواب : در صورتى كه عرفاً صدق نمايد وطن او است ، تكرار سفر مضر نيست .

سؤال 257 : طلبه هاى حوزه علميه كه در قم مشغول تحصيل هستند چه مدت بايد در قم سكونت داشته باشند كه حكم وطن پيدا كنند و نماز و روزه آنها درست باشد ؟

جواب : چنانچه بنا دارد دائماً در قم سكونت داشته باشد و يا اينكه فعلاً مستقر شده و معلوم نيست كه از اينجا خارج شود و صرف نظر نمايد ، نمازش را تمام بخواند وروزه بگيرد .

*   كسى كه چند سال در شهرى بماند :

سؤال 258 : اگر شخصى از شهر خود به شهر ديگرى برود و چند سال آنجا بماند ولى از وطن خود اعراض نكند آيا هنوز حكم مسافر را دارد ؟

جواب : در شهر دوم اگر قصد اقامت ده روز كرد تمام است و اگر قصد نكرد و مردد بود تا سى روز باز وظيفه اش تمام است ، چون ماندنى نيست و انتظار دارد

كارش و مشكلاتش تمام شود و برگردد و اگر به اندازه اى ماند كه نمى داند كارش به كجا مى انجامد و عرفاً وطن او صدق كند وظيفه او تمام مى شود .

*   اقامت چند ساله كارمند :

سؤال 259 : حكم شرعى كارمندا ن و ماموران دولتى كه براى چند سال در منطقه اى مأمور مى شوند چيست ؟

جواب : چنانچه موقت باشد وطن نمى شود .

*   قصد توطن - تبعيت زن :

سؤال 260 : زنى كه ازدواج كرده و به وطن شوهر منتقل شده آيا از بدو ورود بايد نمازش را تمام بخواند ؟ يا گذشتن يكى دو ماه شرط است ؟

جواب : چنانچه قصد توطن در وطن شوهر داشته باشد تا مدت يك يا دو ماه احتياطاً با قصد عشره نماز را تمام بخواند تا عرفاً بگويند متوطن شده و پس از آن نمازش تمام است .

*   وطن تبعى :

سؤال 261 : زنى كه ازدواج كرده و به وطن شوهر منتقل شده ولى شوهر در ادامه توطن ترديد يا انصراف دارد ، قهراً شوهر مادامى كه اعراض نكرده بايد نماز خود را تمام بخواند ، آيا در اين فرض زن هم بايد تمام بخواند ؟ يعنى آيا بر زن قصد توطن ولو تبعاً شرط است ، كه در مفروض مسئله صدق نمى كند ، يا صرف تبعيت موجب تمام خواندن مى شود ، ولو صدق وطن براى زن نكند ؟

جواب : قصد توطن به اختيار خود زن مى باشد و صرف تبعيت موجب تمام خواندن نماز نمى شود .

*   اعراض - تبعيت فرزند :

سؤال 262 : كسانى كه از محل خود به شهر ديگر سفر كرده اند و ساكن شده اند و گاهى براى سركشى و ديد و بازديد به وطن اصلى رفت و آمد دارند و اعراض هم

نكرده اند ، نماز و روزه آنها چه حكمى دارد ؟ آيا فرزندان آنها هم همين حكم را دارند يا خير ؟

جواب : چنانچه از محل خود اعراض نموده اند و بنا دارند كه تا آخر عمر ساكن آن محل نشوند بايد تقصير نمايند يا قصد اقامه نمايند . و چنانچه اعراض ننموده اند تمام مى خوانند و روزه مى گيرند و همچنين است اولاد ايشان كه در شهر ديگر متولد شده اند .

قصد اقامت

*   خروج به كمتر ازمسافت :

سؤال 263 : مسافرى كه قصد ده روز دارد اگر بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى بخواهد به جايى كه كمتر از چهار فرسخ است برود و برگردد آيا بايد بقيه ده روز ، نمازش را تمام بخواند و روزه هم بگيرد ؟

جواب : نماز را تمام بخواند و روزه را هم بگيرد .

سؤال 264 : شخصى كه قصد كرده ده روز در جايى بماند آيا در مدت اقامت حق رفتن به كمتر از مسافت شرعى را دارد يا خير ؟آيا تعداد دفعات خارج شدن از محل اقامت در حكم مسئله مانع ايجاد مى كند ؟

جواب : چنانچه از اول قصد ده روز كامل داشته و قصد رفتن نداشته و نماز چهار ركعتى خوانده ، بيرون رفتن بعداً ولو متعدداً به اقل از مسافت مضر نيست تا انشاء سفر جديد ننموده ، و چنانچه از اول قصد بيرون رفتن به توابع شهر اقل از مسافت دارد خارج شدن به مقدار دو ساعت كه عرفاً مضر به قصد عشره نباشد مانعى ندارد و چنانچه هر روز بخواهد بيرون رود مشكل است .

سؤال 265 : مسافرى كه مى خواهد ده روز در جايى اقامت كند اگر از روز اول قصد دارد به اطراف آنجا برود و در بين ده روز تا كمتر از مسافت برود

و چند ساعتى بيش معطل نشود به اقامه ضرر نمى رساند منظور از « كمتر از مسافت » چقدر است ؟ اگر صبح برود و غروب يا آخر شب برگردد ضرر به اقامه دارد يا خير ؟

جواب : مقصود كمتر از مسافت ، كمتر از چهار فرسخ است و در صورتى كه صبح برود شب برگردد يا بماند احوط وجوبى جمع است بين قصر و اتمام .

*   تغيير محل اقامت :

سؤال 266 : مسافرى كه قصد ماندن ده روزه در جايى كرده اگر بعد از يك نماز چهار ركعتى بخواهد به جاى ديگرى كه كمتر از 8 فرسخ است برود و در آنجا ده روز بماند بايد بين راه و در محلى كه قصد ماندن دارد نمازش را تمام بخواند . حال اگر از هشت فرسخ بيشتر برود و بخواهد ده روز بماند آيا بايد نمازش را شكسته بخواند ؟

جواب : اگر بيشتر از هشت فرسخ راه باشد و قصد ماندن ده روز در محل دوم را داشته باشد در بين راه شكسته بخواند و در محل دوم كه قصد ده روز نموده تمام بخواند .

*   ترديد در تغيير محل اقامت :

سؤال 267 : مسافرى كه قصد كرده ده روز در جايى بماند اگر بعد از خواندن يك نماز چهار ركعتى به جايى برود كه كمتر از چهار فرسخ است ، چنانچه مردد باشد يا غافل از برگشتن باشد يا نخواهد برگردد ولى مردد باشد كه ده روز بماند يا نماند ، آيا بايد از وقتى كه مى رود تا برگردد نمازش را تمام بخواند ؟

جواب : چون قصد سفر جديد نكرده بايد نماز را تمام بخواند . چون قصد ده روز نموده و يك نماز چهار ركعتى خوانده و بعداً قصد سفر جديد ننموده ، لذا بايد نماز را تمام بخواند .

*   كارمندى كه دو سال در محلى خدمت مى كند :

سؤال 268 : كارمندان دولت يا ارگانها كه در شهرى غير از وطن خود به مدت

دو سال خدمت مى كند ، آيا نياز به قصد اقامت ده روزه دارند ؟ در صورت مسافرت به خارج شهر كه از حد مسافت شرعى بگذرد و در همان روز يا روز ديگر به محل خدمتش برگردد نياز به قصد مجدد دارد يا خير ؟

جواب : در مفروض سؤال در هر دو صورت نياز به قصد اقامت دارد .

*   زندگى در اردوگاه :

سؤال 269 : كسانى كه در اردوگاهها هستند و از وطن خود اعراض نكرده اند و نمى دانند چه مدت آنجا خواهند بود و بعضى از آنها خارج اردوگاه نيز وظايفى دارند ، حكم نماز آنها در اردوگاه و خارج از آن چيست ؟

جواب : در صورت دورى از وطن تا مسافت شرعى و بيشتر اگر مى توانند قصد اقامت كنند كه وظيفه تمام است و گرنه تا سى روز شكسته است و بعد از آن تمام و صحيح است تا هر وقت كه باشند ، ولى اگر شغل آنها در سفر باشد يا شغلشان سفر بود در هر دو صورت تمام است .

اباحه سفر

*   سفر تفريحى :

سؤال 270 : آيا سفر براى سياحت و تفريح و لذت بردن از طبيعت الهى سفر معصيت است ؟

جواب : اگر سفر مفيد صحت و با غرض عقلائى است مباح است .

*   اذيت پدر و مادر :

سؤال 271 : در صورتى كه سفرانسان باعث اذيت پدر و مادر باشد تكليف او در اين سفر چيست ؟

جواب : سفرى كه اسباب اذيت وپدر و مادر باشد حرام است و انسان بايد در آن سفر نماز را تمام بخواند و روزه هم بگيرد .

شغله السفر

*   ملاك در شغله السفر :

سؤال 272 : كثير السفر به چه كسى گفته مى شود ؟ يعنى چه مقدار از ماه را بايد در سفر باشد كه نماز و روزه او درست باشد ؟

جواب : كسى كه در هفته دو سفر بكند به جهت شغلش ، نمازش تمام است و بايد روزه بگيرد .

*   محل كار در مسافت :

سؤال 273 : محل كار شخصى سر چهار فرسخى يا بيشتر از چهار فرسخ است ، نماز او قصر است ياتمام ؟

جواب : چنانچه مستمر است و در هيچ يك از محل شغل و منزل ده روز نمى ماند نماز او تمام است و روزه بگيرد .

سؤال 274 : كارمندى كه فاصله محل كارش بيش از مسافت شرعى است و از شنبه تا پنج شنبه در محل كار مى باشد ، نماز و روزه او تمام است يا قصر ؟

جواب : چنانچه كار دائمى او است نماز او تمام است و روزه مى گيرد .

*   توقف كمتر يا بيشتر از ده روز در محل كار :

سؤال 275 : طلبه ، محصل ، دانشجو و معلمى كه محل درس آنها بيش از مسافت شرعى باوطنشان فاصله دارد و بين محل درس و وطنشان رفت وآمد مى كنند مسافر حساب مى شوند يا خير ؟ در صورتى كه يك هفته در محل درس خود اقامت كنند و آخر هفته بوطنشان بازگردند نماز آنها چه حكمى دارد ؟ اگر فعلاً در محل درس خود ساكن هستند و به وطن برنمى گردند ولى در بين ده روز به جاهاى ديگر سفر مى كنند نماز آنها چه حكمى دارد ؟

جواب : چنانچه بين وطن و مقر شغل كمتر از ده روز توقف مى نمايد وظيفه

اتمام است و همچنين در صورتى كه قبل از ده روز به جاهاى ديگر سفر مى كند چنانچه از شغلش حساب مى شود حكم اتمام است ، مگر آنكه سفر زيارت ارحام وغيره باشد كه در اين صورت وظيفه درآن سفر قصر است و در محل شغل بايد قصد اقامه عشره نمايد يا توطن نمايد و الاّ قصر است .

*   رفتن به مسافت براى سركشى :

سؤال 276 : اگر شخصى در طول هفته دو يا سه روز براى سركشى و انجام كارها به مناطق اطراف كه خارج از مسافت شرعى است سفر كند حكم اين سفر چيست ؟

جواب : شغله السفر است و تمام مى خواند .

*   سفر اتفاقى :

سؤال 277 : در صورتى كه شخصى به طور اتفاقى و ماهى يكبار به سفر برود حكم اين سفر چيست ؟

جواب : در اين صورت شغله السفر نمى باشد .

*   سفر 5 روز در ماه :

سؤال 278 : شخصى در هر ماه پنج تا ده روز از طرف اداره به مسافرت مأموريتى مى رود حكم نماز و روزه اش چيست ؟

جواب : در صورتى كه مسافرتهاى عديده مى كند و ده روز در خارج وطن با قصد يا در وطن ولوبدون قصد توقف نمى كند ، ملحق به شغله السفر است و نماز را تمام مى خواند و روزه مى گيرد و چنانچه مثلاً 25 روز در وطن مى ماند و بعداً يك سفر پنج روزه مى نمايد نماز را قصر بخواند و افطار نمايد .

*   سفر غير شغلى :

سؤال 279 : اگر راننده اى كارش در مسافت شرعى باشد و جهت كارهاى مربوط به ماشين از قبيل كارت و سند آن با ماشين خود يا غير آن به مسافرت

برود نماز او در اين سفر تمام است يا شكسته ؟

جواب : بنابر اظهر اين نوع سفرها جزء سفر شغلى نيست .

سؤال 280 : اگر ملوانان جهت تعويض گذر نامه و كار مربوط به سفربا كشتى به سفر بروند آيا سفر شغلى آنها محسوب مى شود .

جواب : بنا بر اظهر اين نوع سفرها جزء سفر شغلى نيست .

*   سفر تفريحى :

سؤال 281 : آيا فرقى بين سفرى كه در ارتباط با كار است با سفر گردشى وجود دارد ؟

جواب : سفر گردشى شغل حساب نمى شود و نماز قصر است مگر آنكه سفر لهو باشد .

*   راننده :

سؤال 282 : گاهى مى شود كه راننده و ماشينش را براى بيشتر از مسافت شرعى كرايه مى كنند و گاهى هم بصورت دربستى بجايى مى رود كه قبلاً سابقه نداشته حكم نماز او چيست ؟

جواب : چنانچه كار او رانندگى در شهر است و سفر بيشتر از مسافت شرعى اتفاقى است شكسته مى شود و اگر كارش رانندگى بيرون شهر است و سفر فوق مسافت اتفاقى باشد بايد احتياطاً بين قصر و تمام جمع كند .

*   راننده تاكسى شهرى :

سؤال 283 : اگر كسى با تاكسى كار مى كند و اتفاقاً ماهى يكبار يا دوبار به خارج از شهر به مقدار مسافت شرعى كه نماز شكسته است سفر مى كند ، نماز و روزه اين شخص چگونه است ؟

جواب : به تكليف مسافر عمل نمايد .

*   راننده شركت :

سؤال 284 : راننده اى كه در يكى از شركتهاى اهواز كار مى كند گاهى از طرف شركت ماموريت سفر به تهران به او داده مى شود حكم نماز و روزه اش چيست ؟

جواب : اگر كارش در شركت رانندگى درمسافت شرعى و بيشتر است شغلش سفر است و اگر رفتنش به تهران از همين قبيل است و به اعتبار شغل اوست نماز و روزه اش تمام و صحيح است .

*   محصل و دانشجو :

سؤال 285 : محصلين و دانشجويانى كه براى تحصيل اغلب به شهرستانها مى روند و مدت نامحدودى در آنجا هستند نماز و روزه آنها چه حكمى دارد ؟

جواب : چنانچه كمتر از ده روز در هر دو مكان توقف مى نمايند در رفت و آمد شغله السفر است و بايد نماز را تمام بخوانند و روزه بگيرند و چنانچه در محل تحصيل توقف مى نمايند با قصد اقامه تمام مى خوانند .

سؤال 286 : دانشجويى هفته اى سه بار يا بيشتر به شهر ديگرى براى تحصيل مى رود و فاصله محل سكونت و تحصيل اين دانشجو بيشتر از مسافت شرعى است كه نماز شكسته مى باشد ، حكم نماز و روزه اين شخص را بيان فرمائيد ؟

جواب : احكام دائم السفر در حق او جارى است على الاظهر .

سؤال 287 : شخصى محصل است و دائماً در طول سال هفته اى سه روز يا بيشتر ازشهرى به شهر ديگرمى رود كه مسافت هشت فرسخ يا بيشتر است و در هفته يك روز يا دو روز بيشتردر محل سكونت نيست . نسبت به نماز و روزه چه حكمى دارد ؟

جواب : شخص محصل مذكور در سؤال هم در وطن خود و هم در محل تحصيل و هم در راه بايد نمازش را تمام بخواند و روزه اش را بگيرد .

سؤال 288 : محصلينى كه براى حضور در كلاس درس درايام درسى ، هر روز

به چهار فرسخى مى روند و برمى گردند و بعضى نيز خانه اجاره كرده اند و هفته اى يكبار به وطنشان برمى گردند ، حكم نماز و روزه آنها چيست ؟

جواب : ملحق به شغله السفر مى باشد .

سؤال 289 : دانشجويى كه براى رفتن به دانشگاه مسافت چهار فرسخ را طى مى كند نماز و روزه او چه حكمى دارد ؟

جواب : چنانچه كار هر روز و هميشگى او است بايد هم روزه بگيرد و هم نماز را تمام بخواند .

*   سرباز و كارمند :

سؤال 290 : نماز و روزه سرباز كشور اسلامى در محل خدمت چگونه است ؟ اگر شنبه تا پنجشنبه در محل خدمت باشد و بعد به وطنش باز گردد نمازو روزه او در برگشتن چه حكمى دارد ؟

جواب : چنانچه دائماً مسافرت مى كند و ده روز نمى ماند نه در وطن و نه در محل كار ، شغل او سفر مى شود و نماز وروزه او صحيح است چه در وطن چه در محل خدمت چه در راه .

سؤال 291 : سرباز يا كارمند دولتى كه در مدت دو سالى كه در اختيار دولت است در جايى خدمت مى كند كه هفته اى دوبار به شهر مى آيد نماز او تمام است يا قصر ؟

جواب : در مفروض سؤال نماز او تمام است .

*   مأمور دولتى :

سؤال 292 : شخصى است كه بطور معمول هر ماه 5 روز تا 10 روز مأموريت مسافرت از طرف اداره دولتى پيدا مى كند ، حكم نماز و روزه او چيست ؟

جواب : در صورتيكه مسافرتهاى عديده مى كند و ده روز در خارج وطن با قصد يا در وطن ولو بدون قصد توقف نمى كند ملحق به شغله السفر است و نماز

را تمام مى خواند و روزه مى گيرد ، و چنانچه مثلاً بيست و پنج روز در وطن مى ماند و بعداً يك سفر پنج روزه مى نمايد نماز را قصر بخواند و افطار نمايد .

*   كاسب در روستا :

سؤال 293 : شخص كاسبى كه در روستا مغازه دارد و براى خريد جنس گاهى به شهر مى رود آيا مسافر محسوب مى شود ؟

جواب : چنانچه رفتن به شهر در يك هفته يا كمتر باشد وظيفه اتمام است .

*   كشاورز :

سؤال 294 : شخصى كه كارش زراعت فصلى است و بين منزل و محل زراعتش مسافت شرعى است گاهى پيش مى آيد كه صبح مى رود و بعد از ظهر برمى گردد ، آيا با اين عمل مسافر حساب مى شود ؟

جواب : چنانچه هر سال كارش همين است مثلاً هر سال چهار ماه يا بيشتر كارش اين است ، از سفر دوم و بيشتر شغل او سفرمى شود و هميشه وظيفه اش تمام است .

*   دامداران :

سؤال 295 : افرادى كه گوسفند دارند و تمام سال در مرتع وطن خود مى باشند فقط دو ماه يا سه ماه در سال به خارج از وطن ، مثلاً 5 فرسخ يا بيشتر مى روند و در آنجا براى گوسفندان خود مرتع اجاره مى كنند ودر اين مدت رفت وآمد آنها زياد است مثلاً سه روز يا چها روز با گوسفندان هستند و باز مراجعت مى كنند و 10 روز در وطن نمى مانند ، آيا نماز و روزه آنها تمام است يا قصر است ؟

جواب : در مفروض سؤال كه دو يا سه ماه رفت و آمد دارند نماز آنها تمام است و روزه را بگيرند و روزه هايى كه سابقاً گرفته اند و نمازهاى تمام آنها صحيح است على الاظهر .

*   ملوان :

سؤال 296 : ملوانى كه جهت امور كشتى و جزء سفر شغلى خود بين آبادان و بندر عباس تردد مى كند نماز او در راه آبادان بندر عباس و در خود كشتى قبل از حركت آن تمام است يا شكسته ؟

جواب : نماز او در بين راه و در كشتى و قبل از حركت كلاً تمام است على الاظهر .

*   ملوانى كه از كشتى جامانده :

سؤال 297 : ملوانى هستم كه محل سكونت من در آبادان است و مركز شغلى من بندر عباس و از آنجا با كشتى سفرمى كنم اگرجهت سوار شدن به كشتى و حركت به سوى كشور كويت براى سفر شغلى از آبادان به طرف بندرعباس حركت كردم ولى در موقع رسيدن به بندر عباس ملاحظه كردم كه كشتى حركت كرده و بايد 7 روز در بندر عباس منتظر آمدن كشتى بمانم . ( الف ) : ماندن من در بندر عباس جزء سفر شغلى محسوب ميشود يا نه ؟( ب ) : در فرض بالا هنگامى كه به كشتى نرسيدم به آبادان برگشتم آيا برگشت به آبادان جزء سفر شغلى حساب مى شود يا خير ؟

جواب : ( الف ) : بلى اين 7 روز كه منتظر آمدن كشتى بوديد جزء سفرشغلى شما محسوب مى شود ( ب ) : در اين فرض بنا بر احتياط لازم است دربين راه نماز را جمع بكنيد يعنى هم تمام بخوانيد هم شكسته .

*   سفر اول :

سؤال 298 : اگر كشاورزى بخواهد براى آبيارى چند روزى در زمين كشت و كار كند حكم نماز و روزه او چيست ؟

جواب : اگر بين وطن و مزرعه مسافت شرعى است و اين مسافت را هر روز

مى رود و برمى گردد يا هر هفته يكبار و خلاصه نه در وطن و نه در محل كار
ده روز نمى ماند پس شغل او سفر است و نماز و روزه او تمام است . بله اگر در وطن ده روز ماند و نيز در غير وطن با قصد اقامه ده روز ماند در اولين سفر شكسته مى شود و احوط جمع بين شكسته و تمام است و بلكه جمع ترك نشود ، و در سفر دوم و بيشتر اگر ادامه داشت نماز و روزه او صحيح است .

سؤال 299 : ملوانى كه سفر طولانى طى مى كند و از بنادر كشورهاى متعدد جهان عبور مى كند و ممكن است سفراو دوماه يا سه ماه يا بيشتر طول بكشد ، حكم نماز و روزه او به چه صورت است ؟ سفر دوم او از كجا شروع ميشود ؟

جواب : سفر دوم او از انتهاى مقصد اول او محسوب ،و نماز او تمام و گرفتن روزه براى او واجب مى شود .

سؤال 300 : اگر بين سفرهاى شغلى 15 روز فاصله بيفتد و در اين 15 روز به سفرهاى غير شغلى برود بعد از 15 روز كه شروع به مسافرت شغلى كند نماز او در سفر اولى تمام است يا شكسته ؟

جواب : در فرض سؤال نماز تمام است .

*   سفر اول در صورت تغيير شغل :

سؤال 301 : شخصى كه كارش ملوانى است و در كشتى كارمى كند اگر كارش را تغيير دهد و مدتى به ماهيگيرى مشغول شود آيا در سفر اولى شغل دوم ( ماهيگيرى ) نماز او تمام است يا شكسته ؟

جواب : چنانچه شغل دوم اودر مسافت شرعى باشد و فاصله ده روز يا بيشتر در بين تغيير شغل اولى به شغل دومى نباشد نماز او تمام است و روزه را
بگيرد .

سؤال 302 : شخصى كارش مسافركشى است اگر ماشين خود را بفروشد و

ماشين باربرى بخرد و در مسافت شرعى كار كند آيا در شغل دومى ( باربرى ) در سفر اولى آن ، نماز او قصر است يا تمام ؟

جواب : چنانچه فى مابين تغيير شغل اولى به شغل دومى ده روز يا بيشتر فاصله نباشد در سفر اولى هم نمازش تمام است .

مسائل متفرقه

*   تبعيت از ديگرى :

سؤال 303 : شخصى كه هنگام مسافرت در اختيار ديگرى است حكم نماز و روزه او چيست ؟اگر بداند و گمان داشته باشد پيش از رسيدن به چهار فرسخى از او جدا مى شود بايد نماز را تمام بخواند يا شكسته ؟

جواب : اگر بداند يا گمان داشته باشد پيش از رسيدن به چهار فرسخى از او جدا مى شود بايد نماز را تمام بخواند .

*   بلاد كبيره :

سؤال 304 : آيا تهران از بلاد كبيره است ؟ و حكم نماز و روزه درآن چگونه است ؟

جواب : فرقى بين بلاد كبيره و غير آن نيست ، مبدا مسافت از خارج شهر حساب مى شود گرچه بزرگ باشد .

سؤال 305 : آيا حضرتعالى تهران را بلاد كبيره مى دانيد ؟

جواب : در صورتى كه خانه هاى مسكونى اتصال به هم دارند ابتداى مسافت از آخر شهر است يعنى آخر خانه هاى مسكونى است چه شهر بزرگ باشد چه كوچك و در صورت انفصال آنها از همديگر ابتداى مسافت ، آخر هر محله مى باشد .

نماز قضا

قضاى نماز نشسته :

سؤال 306 : اگر نماز كسى كه بايد نشسته بخواند قضا شود ، پس از بهبودى قضاى آنرا نشسته بخواند يا ايستاده ؟

جواب : ايستاده بخواند .

قضاى نمازهاى شكسته و تمام :

سؤال 307 : شخصى كه به مسافرت رفته مثلاً دو روز در يك شهر و بيست و هفت روز در شهر ديگر و يك روز هم در جاى ديگرى توقف كرده و در كل اين مدت نماز نخوانده ، اگر بخواهد قضاى آنرا بجا آورد چند روز نمازش كامل و چند روز نمازش قصراست ؟

جواب : در هر محلى كه قصد اقامت عشره نموده نمازهاى فوت شده را تماماً انجام مى دهد و در صورت عدم قصد شكسته مى خواند .

ترتيب در قضاى نمازها

سؤال 308 : آيا جايزاست نماز قضاى يكسال را به اين نحو بخواند كه نمازهاى صبح يكسال را پشت سر هم ، و بعد نمازهاى ظهر را يكسال و سپس نمازهاى عصر را يكسال بخواند ؟

جواب : در اين زمينه منعى وارد نشده ، لكن احوط ترك آن است و بلكه اين احتياط ترك نشود .

كفاره قضا كردن نماز

سؤال309: اگر خواب بر انسان غلبه كند ونماز عشا قضا شود كفاره آن چيست؟

جواب : اقوى عدم كفاره است ، لكن احوط آن است كه فرداى آنروز را روزه بگيرد .

نماز قضاى پدر

سؤال 310 : پدرى كه فوت كرده پسر ارشدى دارد ، پدر مدت زيادى تعمداً نماز و روزه را انجام نداده است ، آيا نماز و روزه پدر بر پسر ارشد واجب است ؟

جواب : بلى بر پسر بزرگ واجب است نمازهايى كه پدرش نخوانده است ولو عصياناً ، بخواند و يا براى آنها اجير بگيرد ، مراجعه شود به مسئله 1399 تا 1407 توضيح المسائل ما صفحه 264 .

سؤال 311 : قضاى نمازى كه ميت عمداً ترك كرده و نمازى كه در زمان بيمارى نخوانده هر دو به گردن پسر بزرگ است يا فقط نمازى كه در زمان بيمارى ترك كرده ؟

جواب : احوط بلكه اقوى آن است كه هر دو قسم به گردن پسر بزرگ است .

سؤال 312 : شخصى كه شك دارد به عهده پدرش نماز قضا مى باشد يا نه تكليفش چيست ؟

جواب : اگر پسر بزرگتر شك دارد كه پدر و مادرش نماز و ورزه قضا داشته اند يا نه چيزى بر او واجب نيست .

نماز قضاى ميت

سؤال 313 : آيا نماز و روزه نا بالغ براى ميت كفايت مى كند ؟

جواب : كفايت نمى كند على الاحوط .

نماز جماعت

فضيلت نماز جماعت

*   حاضر شدن در جماعت :

سؤال 314 : حاضر نشدن و شركت نكردن در نماز جماعت چه حكمى دارد ؟

جواب : چنانچه به سبب كثرت اشتغال و گرفتاريها باشد مانعى ندارد ، و اگر جهت استخفاف و بى اعتنايى باشد مشمول بعضى روايات مى شود كه تهديد به سوزاندن خانه وغيره نموده است .

شرائط امام جماعت

*   قرائت امام :

سؤال 315 : شخصى كه نمى تواند حرف ( طاء ) را صحيح ادا كند آيا مى تواند امام جماعت شود ؟ اگرديگران قرائت او را صحيح بدانند و به او اقتدا كنند آيا او مى تواند خود را در معرض اقتدا قرار دهد ؟

جواب : هر كه مى داند قرائت امام صحيح نيست نمى تواند به جماعت او اقتدا نمايد ، و چنانچه خود امام جماعت شك در صحت قرائت دارد نمى تواند خود را در معرض اقتدا قرار دهد .

سؤال 316 : امام جماعت مى داند كه حرف ( غ ) در « غير المغضوب » عليهم مفتوح است لكن ماموم آنرا به كسره مى شنود ، وظيفه او چيست ؟

جواب : چنانچه ماموم يقين ندارد اعتنا نكند و در صورت يقين اگر اتفاقاً به كسر خوانده نمازش صحيح است و اگر دائماً به كسر مى خوانده به او نمى تواند اقتدا كند و در صورت غلط اتفاقى احوط آن است كه آن كلمه بلكه آن آيه را رجاءً خود مأموم بخواند .

سؤال 317 : اگر امام جماعت قرائت خوبى ندارد آيا كسى كه قرائتش بهتر است مى تواند به او اقتدا كند ؟

جواب : اقتدا اشكال ندارد گر چه بهتر اقتدا به امام فصيح است ، البته به شرط آنكه به اندازه اى نباشد كه مخارج حروف را به غلط تلفظ كند مثل تلفظ ضاد ( مغضوب و ضالين ) به ظاء .

*   سلامت بدن :

سؤال 318 : شخصى كه در جنگ كف پا و قسمتى بالاتر از قوزك پا را از دست داده و نمازش را با پاى مصنوعى مى خواند ، آيا مى تواند امام جماعت بشود ؟

جواب : اقوى صحت و احوط ترك است .

سؤال 319 : اينجانب از ناحيه دست راست معلول هستم و دست من از مچ قطع شده است و در هنگام وضو نياز به اجير ندارم و در سجده و ركوع دست به زانو و زمين ميرسد با توجه به اينكه طلبه هستم آيا مؤمنين مى توانند در نماز جماعت به من اقتدا كنند ؟

جواب : احوط آن است كه مؤمنين به شما اقتدا نكنند .

*   عدالت :

سؤال 320 : اگر امام جماعت گناه كبيره انجام دهد ، آيا از امامت ساقط مى شود يا خير ؟

جواب : اگر گناه كبيره امام جماعت پيش كسى ثابت باشد او نمى تواند به اين شخص اقتدا كند ، ولى اگر توبه كند ، اقتدا به او جايز مى شود .

سؤال 321 : شخصى در حال نماز خواندن است و ديگرى به او اقتدا مى كند در حالى كه شخص اول خود را عادل نمى داند ، آيا واجب است كه به مأموم اين موضوع را خبر دهد ؟

جواب : بر امام واجب نيست كه به مأموم بگويد و نمازشان صحيح است .

*   اقتدا به غير روحانى :

سؤال 322 : امام جماعت راتب يكى از مأمومين مورد وثوق و اطمينان را كه در مسائل شرعى و احكام نماز و جماعت آگاهى دارد انتخاب نموده كه در غياب خود اقامه جماعت كند ، گاهى ممكن است بعضى از روحانيون و طلاب كه غالباً ناشناخته اند براى خواندن نماز وارد مسجد شوند ، آيا در اينصورت اگر همان فرد منتخب امام راتب امامت كند اشكال دارد ، يا بايد به آن روحانى كه وارد مسجد شده اقتدا نمود ؟ و با توجه به عدم شناخت ، مسئله عدالت چگونه احراز مى گردد ؟

جواب : در فرض سؤال مأمومين حتى خود امام جماعت فعلى ، كسى را كه عدالت او را احراز نكرده اند شرعاً نمى توانند به او اقتدا كنند ،بلى اگر با قرائن حاليه براى آنان از اين نظر وثوق و اعتماد حاصل شود ، در اينصورت سزاوار است به او اقتدا كنند به جهت احترام مقام روحانيت .

*   اقتدا به اخبارى :

سؤال 323 : آيا در نماز اقتدا به امام اخبارى جايز است ؟

جواب : اگر شرائط امامت را دارا باشد جايز است .

*   اقتدا به منصوب از ظالم :

سؤال 324 : اقتدا به نماز شخصى كه بواسطه دوستى با حاكم ظالم امام جماعت شده جايز است يا خير ؟

جواب : چنانچه دوستى با او مجوز شرعى دارد اقتدا ضرر ندارد .

*   اقتدا به شيخيه :

سؤال 325 : اقتدا به شخصى كه معتقد به عقايد شيخيه است با احراز عدالت او جايز است يا خير ؟

جواب : محال است كه عادل باشد .

*   اقتدا به اهل سنت :

سؤال 326 : بعضى علما اقتدا به امامت اهل سنت در حرمين را جايز مى دانند ، اگر اقتدا كند آيا مجزى است يا احتياج به اعاده دارد ؟

جواب : مراتب تقيه مختلف است در بعضى جاها مجزى است و اعاده لازم نيست و بعضى جاها بايد اعاده شود ، و فعلاً احوط اعاده است و اخبارى كه امر به اعاده مى كند در صورت مدارا و اتحاد با آنهاست و اخبارى كه دال بر اجزاء است در صورت شدت تقيه است .

سؤال 327 : اگر انسان اطمينان دارد كه عدم اقتدا به اهل سنت باعث ضرر نمى شود و ترك اقتدا فقط سبب موهون شدن انسان مى شود آيا اقتدا به آنها جايز است ؟

جواب : بلى جايز است ، ولى چنانچه نماز را به وظيفه فرادى نخوانده احوط اعاده است .

سؤال 328 : آيا در اقتدا به اهل سنت، تمام احكام جماعت جارى است يا خير؟

جواب : چنانچه به وظيفه منفرد عمل ننمايد احوط اعاده است .

سؤال 329 : معيار جواز اقتدا به اهل سنت خوف ضرر است يا ايجاد وحدت و الفت ؟

جواب : معيار جواز اقتدا به آنها صرف ايجاد وحدت و الفت است و مع ذلك احوط اعاده است .

سؤال 330 : شركت در جماعت و اقتداى به اهل سنت بهتر است يا نماز فرادى ؟

جواب : جمع بهتر است .

سؤال 331 : اگر شخصى كه از روى جهل و نادانى در غير مورد تقيه به جماعت اهل سنت اقتدا كرده بعد متوجه شود ، آيا اعاده نمازهاى گذشته لازم است يا خير ؟

جواب : احوط اعاده است در صورت اخلال به وظيفه منفرد .

سؤال 332 : شخصى كه مى تواند در منزل در اول وقت ، يا در مسجد الحرام با تاخير از اول وقت بصورت فرادى نماز بخواند اگر در اول وقت به مسجد الحرام برود و اقتدا به جماعت اهل سنت كند مجزى است يا خير ؟

جواب : در صورت رعايت جهات منفرد مجزى است .

سؤال 333 : آيا در فرض جواز اقتدا به جماعت اهل سنت خواندن قرائت در صورت امكان با رعايت جهر و اخفات لازم است ؟

جواب : در صورت اقتدا به ظاهر جماعت آنها با قرائت و رعايت جهر در جهر ، اعاده لازم نيست . چه قصد فرادى يا جماعت نموده باشد و در صورت عدم رعايت جهات منفرد احوط اعاده است .

سؤال 334 : اگر با احتمال ضرر به جماعت اهل سنت اقتدا نكند و در همانجا فرادى بخواند و اين كار سبب اهانت او شود نماز فراداى او چه حكمى دارد ؟

جواب : احوط اعاده است .

*   امام جماعت وسواسى :

سؤال 335 : آيا اقتدا به امام جماعتى كه وسواس دارد ، مثلاً بسم الله را چند بار مى گويد صحيح است ؟

جواب : چنانچه شك در نماز و اعاده آن بنحو متعارف باشد مانعى ندارد ، و چنانچه بقدرى تكرار نمايد كه به آن قرائت متعارف نگويند خالى از اشكال نيست .

*   امامت زن :

سؤال 336 : آيا امام جماعت شدن زن در غير از نماز ميت جايز است ؟

جواب : چنانچه زن واجد شرايط باشد مى تواند براى زنها امامت نمايد در جميع نمازهاى واجبه .

*   امام جماعت راتب :

سؤال 337 : اگر كسى مسجدى را ساخته و روحانى براى امامت جماعت مسجد تعيين نمايد و فقط به او اجازه اقامه نماز جماعت را بدهد ، آيا جايز است كس ديگرى كه تمام شرائط امامت جماعت را دارد بدون اجازه امام جماعت تعيين شده در صورتهاى زير نماز را به جماعت بخواند ؟

الف ) اگر امام جماعت تعيين شده نماز جماعت را اقامه نمايد .

ب ) اگر امام جماعت تعيين شده به مسجد نيامده باشد و نماز جماعت برپا نشود ؟

جواب : در صورتى كه واقف متولى باشد و در وقفنامه قيد كرده باشند كه متولى حق تعيين امام جماعت را دارد ، مزاحمت با اين شخص جايز نيست ، بلكه اقامه جماعت ديگران منوط به اجازه متولى مى باشد اگر تعيين امام جماعت را منوط به نظر متولى قرار داده باشد . و اما اگر واقف متولى نباشد يا براى متولى حق تعيين امام جماعت منظور نشده شخص ديگرى مى تواند اقامه جماعت كند ، گرچه راتب اولى است و در صورتى كه در مسجد باشد بهتر است به ايشان اقتدا شود .

سؤال 338 : آيا امام جماعت مسجد مانند مالك مسجد يا نمازخانه است كه جايز نباشد غير از او در آنجا پيش نماز شود يا اينكه او نسبت به ديگران اولويت دارد ؟

جواب : اولويت دارد بطورى كه غير او نمى تواند با او معارضه كند . بله در صورتى كه امام راتب حاضر نباشد اشكالى ندارد مردم به ديگرى اقتدا كنند .

شرائط تشكيل جماعت

*   محل امام و مأموم :

سؤال 339 : علت آنكه امام جماعت غالباً در مكانى پايين تر از مأمومين قرار مى گيرد چيست ؟

جواب : اگر مكان امام جماعت از مأمومين بلند تر باشد نماز جماعت باطل است ، بلكه بايد مساوى يا پائين تر باشد .

سؤال 340 : اگر در نماز جماعت مأموم يك نفر باشد ، مأموم دوم بايد پشت سر امام بايستد يا طرف راست امام و كمى عقب تر ؟

جواب : جايز است و به طرف راست افضل است .

سؤال 341 : اگر مأمومى طرف راست امام اقتدا كرده باشد و مأموم ديگرى بخواهد به امام اقتدا كند آيا مأموم اولى بايد به عقب برگردد ؟ به چه صورت ؟

جواب : در حال سكونات نماز ، عقب بيايد .

*   تقدم امام بر مأمومين :

سؤال 342 : صف اول نماز جماعت هم رديف با امام است و فقط جاى سجده مأمومين كمى عقب تر از امام است اين طريقه ايستادن جايز است يا خير ؟

جواب : بلى جايز است .

*   اتصال بين امام و مأموم :

سؤال 343 : اگر واسطه اتصال بين امام و مأموم كسانى هستند كه نماز قضاى احتياطى مى خوانند ، آيا براى كسى كه نماز ادا يا قضاى حتمى مى خواند اتصال برقرار مى شود يا خير ؟

جواب : احتياط نمايد .

*   اعاده نماز به جماعت :

سؤال 344 : در مسئله 1417 توضيح المسائل ذكر فرموديد كه مى توان به امامى كه نماز قبلى خود را منفرداً خوانده و الآن براى درك جماعت اعاده مى نمايد اقتدا كرد . آيا اين اقتدا شامل قضاى نماز قبلى است يا مخصوص اعاده نماز ادا است .

جواب : قدر متيقن نماز ادا است .

سؤال 345 : براى ادراك جماعت تا چند بار مى شود با تغيير مأمومين نماز را به امامت اعاده نمود ؟

جواب : يك مرتبه بيشتر نمى شود .

*   تكرار نماز جماعت :

سؤال 346 : آيا يك امام جماعت مى تواند در سه روستا نماز جماعت را امامت كند ؟

جواب : نمى شود مگر اينكه سه نماز قطعى به ذمه اش باشد .

*   اقتدا به كسى كه احتياطاً اعاده مى كند :

سؤال 347 : شخصى نماز خود را خوانده ولى مى خواهد دو مرتبه نماز را احتياطاً اعاده كند آيا اقتدا كردن به نماز دوم او جايزاست ؟

جواب : در صورتى كه نماز خود را مى خواهد احتياطاً اعاده نمايد اگركسى خواست به او اقتدا نمايد مانعى ندارد چونكه اگر نماز قبل باطل بوده كه دومى نماز ابتدايى است و جماعت صحيح است و اگر نماز اول صحيح بوده و منفرداً خوانده بوده اعاده با جماعت ايضاً مستحب و صحيح است . ولى اگر امام نماز احتياطى غير را قضا مى نمايد بايد به مأمومين بگويد كه آنها اكتفا به اين جماعت ننمايند .

*   اقتدا به كسى كه ازجماعت به فرادى عدول كرده :

سؤال 348 : آيا مى شود پشت سر امامى كه خودش مأموم امام ديگرى بوده و به فرادى عدول كرده در نماز اقتدا كرد ؟

جواب : خلاف احتياط است ، اقتدا نكنند و بعض صور آن صحيح نيست .

*   اختلاف امام و مأموم در قصر واتمام :

سؤال 349 : اگر امام جماعت طبق فتواى مرجع تقليد خود نماز را تمام بخواند و برطبق فتواى مرجع تقليد مأموم ، مأموم وظيفه دارد كه نماز را قصر بخواند آيا اين جماعت صحيح است ؟ در صورت عدم صحت براى آنكه مأموم بتواند به امام اقتدا كند راهى وجود دارد ؟

جواب : چنانچه امام احتمال بدهد كه واقعاً تكليفش قصر است و رجاءً نماز قصر بخواند مأموم مى تواند به او اقتدا نمايد . و چنانچه امام قضاى نماز قصر قطعى بر گردنش يا بر گردن منوب عنه او باشد لذا قضاى نماز قصر قطعى بجا بياورد ، مأموم مى تواند به او اقتدا كند .

متابعت

*   لزوم متابعت از امام :

سؤال 350 : آيا متابعت مأموم از امام واجب است ؟ وجوب متابعت تعبدى است يا شرطى ؟ تقدم و تأخرى كه مأموم را از هيئت جماعت خارج نمايد جماعت او را باطل مى كند يا نمازش را ؟

جواب : متابعت شرط صحت جماعت است نه صحت نماز و متابعت را ترك ننمايد على الاحوط ( مسئله 1479 توضيح المسائل ) .

*   متابعت در جزئى كه امام سهواً اضافه كرده :

سؤال 351 : هرگاه امام جماعت سهواً چيزى را در نماز زياد كند واجب نيست كه مأموم از امام متابعت كند . اين حكم شامل قنوت هم مى باشد ؟

جواب : شامل قنوت مى باشد .

*   متابعت در تكبيرة الاحرام :

سؤال 352 : اگر مأموم قبل از امام تكبيرة الاحرام را بگويد آيا جماعت او صحيح است ؟

جواب : ماموم نبايد تكبيرة الاحرام را پيش از امام بگويد ، بلكه احتياط مستحب آن است كه تا تكبيرة الاحرام امام تمام نشده تكبير نگويد .

*   متابعت در قنوت و تشهد :

سؤال 353 : آيا قنوت خواندن مأموم در ركعت اول كه ركعت دوم امام است به احتمال ثواب ، جايز است ، يا صبر كند بعد از قنوت به امام اقتدا كند ؟ علاوه بر اين خواندن قنوت به چه نيتى باشد به عنوان متابعت يا بقصد قربت ؟ در تشهد به چه صورت مى باشد ؟

جواب : در تشهد مخير است بين اينكه ساكت باشد يا ذكرى بگويد يا خود تشهد را به عنوان مطلق الذكر بگويد نه به عنوان تشهد . و در اقتدا به ركعت دوم امام ، مى تواند صبر كند و در ركوع اقتدا نمايد و مى تواند قبلاً اقتدا نمايد و ساكت باشد و يا اينكه ذكرى بگويد نه به عنوان قنوت بلكه به عنوان مطلق الذكر .

سؤال 354 : هر گاه امام جماعت در ركعت اول نماز اشتباهاً قنوت نمايد آيا مأموم آن را انجام دهد ؟ و اگر امام جماعت در ركعت اول نماز تشهد كند مأموم بايد متابعت كند و تشهد بنمايد يا خير ؟

جواب : ماموم قنوت را و تشهد را نخواند و بايد صبر كند .

سؤال 355 : الف ) آيا در نماز جماعت مى توان به هنگام قنوت به امام جماعت اقتدا كرد و قنوت را به عنوان قنوت نماز بجا آورد يا اينكه صبر كند و در ركوع به امام اقتدا كند ؟ ب ) چگونه است كه مأمومى كه ركعت اول را مى خواند مى تواند در قنوت از امام جماعت كه ركعت دوم را مى خواند تبعيت كند ، ولى اگر امام جماعت سهوا قنوت بجا آورد در غير محل خودش ماموم حق متابعت ندارد و نبايد قنوت را بخواند ؟

جواب : الف ) مى تواند اقتدا كند و قنوت را هم رجاءاً بقصد قربت مطلقه بخواند و يا صبر كند و بعد از قنوت اقتدا نمايد . ب ) در مسئله قبل احتمال مى رود كه متابعت مطلوب شرع باشد لذا رجاءاً بجا آورد و در اين فرض احتمال مطلوبيت متابعت نيست .

سؤال 356 : هر گاه مأموم در ركعت دوم نماز امام در حال قرائت اقتدا بنمايد و با امام بعنوان متابعت قنوت بخواند صحيح است يا خير ؟

جواب : متابعت به عنوان قنوت ننمايد، و لكن دعا مطلقاً در نماز مانعى ندارد.

سؤال 357 : انسان در نماز جماعت در ركعت دوم امام جماعت اقتدا مى كند موقعى كه امام مشغول خواندن قرائت است و قنوت و ركوع و سجود را با امام جماعت مى خواند ، آيا موقع خواندن تشهد امام نشستن به حالت نيم خيز براى مأموم واجب است ؟

جواب : احتياط تجافى است .

*   متابعت در سلام :

سؤال 358 : تبعيت مأموم از امام در سلام نماز واجب است يا خير ؟

جواب : اگر مأموم سلام امام را بشنود يا بداند چه وقت سلام مى دهد واجب نيست كه پيش از امام سلام را نگويد و چنانچه عمداً پيش از امام سلام دهد نمازش صحيح است و لازم نيست دوباره با امام سلام دهد .

سؤال 359 : در نماز جماعت اگر مأموم يك يا چند ركعت دير به نماز امام برسد ، در پايان نماز امام آيا بايد نيم خيز بنشيند تا سلام هاى امام تمام شود يا مى تواند قبل از اتمام سلامها برخيزد ؟

جواب : بهتر است نيم خيز بنشيند و اگر قبل از سلام نماز امام برخيزد نماز صحيح است ولى ثوابش كم مى شود .

*   زيادت به سبب متابعت :

سؤال 360 : آيا قنوت و تشهد در غير محل ماموم كه در جماعت به تبعيت از امام در ركعت اول خوانده مى شود مشمول زيادتى در نماز مى شود و سجده سهو واجب مى شود ؟

جواب : قنوتى كه ماموم تبعيت امام را مى نمايد در غير محل و كذا در تشهد غير محل ماموم ، مانعى ندارد و زيادتى حساب نمى شود .

*   جلو افتادن مأموم از امام :

سؤال 361 : در نماز جماعت مأمومين متوجه نبودند و يك ركوع و دو سجده در يك ركعت از امام جماعت جلو افتادند سپس در تشهد نماز با امام جماعت همسان شدند در اين صورت نماز چه حكمى دارد ؟

جواب : نماز فرادى مى شود .

*   جلو افتادن مأموم در ركوع :

سؤال 362 : هر گاه شخصى سهواً پيش از امام به ركوع برود و بگونه اى باشد كه اگر برگردد به مقدارى از قرائت امام مى رسد بايد برگردد و با امام به ركوع برود . ( مسئله 1485 رساله ) مراد از قرائت سوره است يا قنوت ؟

جواب : مراد از قرائت حمد و سوره است .

*   جلو افتادن مأموم در سجده :

سؤال 363 : اگر ماموم پيش از امام سر از سجده بردارد تكليف او چيست ؟

جواب : اگر اشتباهاً سر را بردارد و ببيند امام در سجده است بايد به سجده برگردد و چنانچه در هر دو سجده اين اتفاق بيفتد براى زياد شدن دو سجده كه ركن است نماز باطل نمى شود .

مستحبات نماز جماعت

*   گفتن الحمد الله :

سؤال 364 : در نماز جماعت آيا مأموم مى تواند بعد از خوانده شدن سوره حمد توسط امام ، كلمه الحمد لله يا بسم الله . . . بگويد ؟

جواب : بعد از تمام شدن سوره حمد گفتن الحمدلله رب العالمين براى مأمومين مستحب است .

مكروهات نماز جماعت :

سؤال 365 : اقتدا كردن حاضر به مسافر و بالعكس مكروه است . دليل قائلين به جواز اقتدا چيست ؟

جواب : اخبار باب 18 صلاة الجماعة و سائل را مطالعه نمائيد .

مسائل متفرقه جماعت

*   خواندن فرادى در حال اقامه جماعت :

سؤال 366 : هنگامى كه نماز جماعت منعقد است كسانى كه فرادى نماز مى خوانند آيا نمازشان صحيح است يا خير ؟

جواب : در صورتى كه موجب اهانت ويا تفسيق امام جماعت شود جائز نيست و نمازشان باطل است .

*   عدول در نيت جماعت :

سؤال 367 : امام مشغول خواندن نماز مغرب است مأموم نماز مغرب را خوانده و نماز عشاء را به او اقتدا كرده است ، آيا مى تواند نيت خود را به نماز مغرب برگرداند تا هر دو نماز مغرب و عشاء را به جماعت بخواند ؟

جواب : عدول به مغرب جايز نيست ولى اگر ابطال نمود مى تواند مغرب را به عنوان صلاة معاده با جماعت بجاى آورد .

*   اجرت امام جماعت :

سؤال 368 : آيا امام جماعت مى تواند براى خواندن نماز جماعت وجهى بگيرد ؟

جواب : چنانچه براى مقدمات نماز باشد مانعى ندارد مثل سوارشدن ماشين ، لكن براى اصل نماز اشكال دارد .

*   خواندن نافله به جماعت :

سؤال 369 : خواندن نمازهاى مستحبى با جماعت به نيت فرادى بدعت است يا خير ؟

جواب : نمازهاى مستحبى را با جماعت خواندن بدعت و حرام است و اگر اقتدا نكنند و هر يك قرائت خود را بخوانند فقط مجتمعاً و با هم به ركوع و سجود بروند اشكال ندارد .

نماز استيجارى

دو نايب همزمان براى يك ميت :

سؤال 370 : آيا جايز است دو نفر براى ميت در يك زمان نماز بخوانند ؟

جواب : اقوى جواز است .

نماز استيجارى به جماعت :

سؤال 371 : آيا نماز استيجارى را ميتوان به اين نحو خواند كه امام و بعض مأمومين براى يك ميت بخوانند ؟ يا امام مرد و مامومين زن باشند و براى يك ميت به جماعت بخوانند ؟

جواب : اقوى جواز آن است .

بجا آوردن مستحبات در نماز استيجارى :

سؤال 372 : آيا در نماز استيجارى ، خواندن واجبات كفايت ميكند ؟ ( اگر بدون قيد قبلى باشد ) .

جواب : در نماز استيجارى غير از واجبات بايد مقدارى از مستحبات معمولى كه اكثر اجيرها انجام مى دهند خوانده شود .

نماز آيات

قرائت:

سؤال 373 : اگر نمازگزار در نماز آيات سوره را فراموش كند يا با قرائت
غلط بخواند و به ركوع برود نماز او باطل است يا نه و به هر صورت وظيفه او چيست ؟

جواب : به نسيان سوره يا جزء سوره نماز باطل نمى شود و بعد از سربرداشتن از ركوع از ابتداى سوره شروع نمايد .

 

نماز عيدين

تكرار امامت نماز عيدين :

سؤال 374 : آيا يك شخص مى تواند نماز عيد فطر يا قربان را براى دو روستا امامت كند ؟

جواب : نمى شود .

نماز جمعه

لزوم شركت در نماز جمعه :

سؤال 375 : شركت نكردن در نماز جمعه چه حكمى دارد ؟

جواب : اگر شرائط نماز جمعه در زمان غيبت جمع شود بهتر آنست كه شركت كند لكن احتياطاً ايضاً چهار ركعتى هم بخواند ، بله اگر جميع شرائط حتى منصوب بودن از جانب امام هم جمع شود واجب مى شود .

وقت نماز جمعه :

سؤال 376 : لطفا حكم وقت نماز جمعه را بيان فرمائيد ؟

جواب : وقت نماز جمعه از اول ظهر است تا هر مقدارى كه از وقت را فرا گيرد .

فاصله بين محل دو نماز جمعه :

سؤال 377 : فاصله بين دو نماز جمعه كه يك فرسخ است آيا به خط مستقيم هوايى حساب مى شود يا به خط زمينى ؟

جواب : خط مستقيم هوايى اعتبارى ندارد ولى اگر دو راه هست و از هر دو رفت و آمد مى شود راه نزديكتر منظور مى باشد .

سؤال 378 : در يك شهر دو نماز جمعه برگزار مى شود ، يكى از قديم الايام بوده و ديگرى جديداً شروع شده و فاصله اين دو تقريباً دو كيلومتر مى باشد . تكليف چيست ؟

جواب : فاصله بين اقامه جمعتين به اقل از مقدار شرعى صحيح نيست و لذا در صورت انعقاد هر دو چنانچه مقارناً منعقد شود هر دو باطل است و در غير تقارن نماز سابق صحيح است و متأخر باطل است .

كفايت نماز جمعه از ظهر :

سؤال 379 : بنابر نظر بعضى علما نماز جمعه مجزى از نماز ظهر است . نظر حضرتعالى در اين مورد چيست ؟

جواب : احوط آنست كه نماز ظهر را هم بخواند .

سؤال 380 : شخصى مقلد مرجعى است كه جمعه را كافى از ظهر مى داند در نماز جمعه ندانسته نماز ظهر را به نماز جمعه اقتدا كرد بعد در پايان نماز جمعه نماز را كامل كرد . آيا اين نماز صحيح است ؟

جواب : صحيح است على الاظهر .

سؤال 381 : آيا اقتدا كردن درنماز جمعه به امامى كه ظهر را نمى خواند براى مقلدين كسى كه جمعه را كافى نمى داند جايز است ؟

جواب : اقتدا نمودن جايز است و بعداً نماز ظهر را احتياطا اعاده نمايد .

نرسيدن به خطبه :

سؤال 382 : اگر شخصى به خطبه هاى نماز جمعه نرسيد مى تواند نماز را مانند بقيه بخواند ؟

جواب : اشكالى ندارد .

سؤال 383 : اگر كسى به خطبه هاى نماز جمعه نرسد ، آيا نماز او اشكال پيدا مى كند ؟

جواب : اشكال پيدا نمى كند بنابر مشهور ، لكن احتياطاً اعاده ظهر ترك نشود حتى در صورت درك خطبه ها .

فهميدن معناى خطبه :

سؤال 384 : اگر شخصى خطبه هاى نماز جمعه را متوجه نشود مثل اينكه سخنران فارسى صحبت كند و شنونده عرب زبان باشد ، نماز جمعه اين شخص چه حكمى دارد ؟

جواب : نفهميدن معناى خطبه ضررى به نماز جمعه ندارد .

كسى كه فتواى مرجع خود را نمى داند :

سؤال 385 : اگر مقلدى كه فتواى مرجع خود را درباره ظهر و جمعه نمى داند نماز جمعه و نماز ظهر را بقصد قربت بخواند نمازش صحيح است يا خير ؟

جواب : صحيح است .