وصیت به عمل خاص مال مورد وصیت احکام وصی احکام وصيت

 

احکام وصيت

 

احکام وصيت

شخصى كه وصيت نكرده:

سؤال939: اگر شخصى وصيت نكند آيا مستحق ثلث مى باشد؟ مصارف كفن و دفن و فاتحه او در صورتى كه و ارث صغير يا سفيه يا غايب داشته باشد چگونه تأمين شود؟

جواب: چنانچه وصيت نكند مستحق ثلث نيست و بعد از اخراج آنچه از اصل خارج مى شود، جميع مابقى ملك ورثه مى شود و ورثه كبار اگر مايل باشند از حصه خود فاتحه و رسومات را انجام دهند.

مدت وصيت:

سؤال940: اگر موصى براى عمل كردن به وصيت در مورد مال الوصيه براى وصى تعيين مدت نكرده باشد، تكليف وصى چگونه است؟

جواب: مادامى كه مال باقى است به وصيت عمل نمايد.

وصيت به اولويت:

سؤال941: متوفى كه دين بر گردن داشته در وصيت قيد مى كند جهت خريد مغازه، فرزندش كه مستأجر مغازه است از سايرين مقدم مىباشد، حال اگر بخواهد مغازه را به مدت يكسال و نيم بخرد آيا مى توان به او داد؟يا بايد ديگرى را پيدا كنند كه نقد بخرد، تا پولش به مصارف معينه برسد؟

جواب: بايد براى تأمين و اداء ديون ميت مغازه به فروش برسد، نهايتاً اگر كسى نقد مى خرد ولو به مقدار كمتر بايد بفروشند و اگر كسى نبود كه نقداً خريدارى كند چون فعلاً در اجاره فرزند ميت است به كسى كه كمتر از يكسال و نيم مى خرد بايد بفروشند و اگر هيچ كدام نشد مىتواند فرزندى كه مستأجر است بخرد.

ثبت نام براى حج قبل از مردن:

سؤال942: شخصى براى همسر يا فرزند خود براى سفر حج ثبت نام مى كند و فيش تهيه مى كند، قبل از رسيدن وقت آن از دنيا مىرود آيا صرف اين ثبت نام حكم وصيت را دارد؟

جواب: در مفروض سؤال حكم وصيت را ندارد.

كسى كه وارث ندارد:

سؤال943: كسى كه هيج وارث سببى و نسبى ندارد آيا وصيت او نسبت به مازاد بر ثلث اموال خود متوقف بر اذن واجازه امام (عليه السلام) و حاكم شرع مى باشد؟

جواب: على القاعده وصيت در اكثر از ثلث منوط به اذن ورثه مى باشد، لذا در مفروض سؤال بايد از امام (عليه السلام) اذن بگيرند على الاحوط، اگر چه ممكن است كه از بعض اخبار استفاده شود كه در جميع مال نافذ است.

احكام وصى

رد وصيت بعد از فوت موصى:

سؤال944: اگر خبر وصيت بعد از فوت وصى به موصى برسد، آيا بر وصى جايز است وصيت را رد كند؟

جواب: جايز نيست.

تعيين دو وصى:

سؤال945: شخصى دو وصى براى خود قرار داده آيا يكى از اين دو وصى مى تواند ثلث خانه را به وصى ديگر بدهد و آن ديگرىهم تمام آن را به پسر كوچكتر موصى بدهد؟

جواب: يكى از وصىه، وصى بودن خودش را نمى تواند به وصى ديگر واگذار نمايد، اما اگر اين ثلث را به عنوان اين كه وصى ديگر شخص امينى است در اختيار او قرار دهد و او هم با تشخيص نظر خود عمل نمايد اشكالى ندارد.

تعيين وصى و ناظر:

سؤال946: الف) آيا با تعيين و قبول ناظر و امضاء وصيت نامه، ناظر مى تواند بعد از فوت آن شخص منصرف شود؟

ب) آيا شخصى كه وصى شده است مى تواند بدون نظارت ناظر به طور دلخواه خود به وصيت عمل كند؟

جواب: الف) در فرض مذكور حق انصراف ندارد على الاظهر. ب) خير بلكه كارهاى وصى بايد با نظارت ناظر باشد.

ممانعت از اجراى وصيت:

سؤال947: شخصى به خط خود وصيت نامهاى نوشته و فرزند غير ارشد خود را بدون علم و اطلاع وى وصى قرار داده كه بعد از فوت باغ و ملك من را بفروشد و ثلث آن را صوم و صلاه و خيرات معينه و حج بجاى آورد، وصى به تمام وصايا عمل نموده الاّ حج، اولاد ارشد مدعى شده كه به باغ و ملك احتياج دارم و اولاد ارشد من هستم و حج را خودم انجام مى دهم و باغ و ملك را به تصرف خود گرفته و مدت 13 سال است از حج خوددارى نموده و مى نمايد آيا اين حج به عهده اولاد ارشد است كه قبول كرده يا به عهده وصى؟

جواب: بر وصى واجب است كه انفاذ وصيت را حتى المقدور بنمايد ولو به شكايت و گرفتن زمين باشد.

تعيين زارع از طرف وصى:

سؤال948: اگر موصى شخص خاصى را براى زراعت زمين مورد وصيت، تعيين نكرده باشد، پس از فوت او آيا پسر او بايد در آن زمين زراعت كند
يا آن كه وصى بايد شخصى را به اختيار خودش براى زراعت در آن زمين تعيين نمايد؟

جواب: وصى بايد تعيين نمايد و بهتر آن است كه پسر زارع را تعيين نمايد.

مال مورد وصيت

مال مشاع:

سؤال949: شخصى به ثلث وصيت كرده اما از بين املاك معين نكرده، اكنون به چه صورت ثلث را جدا كنند و حال آن كه نسبت به تمام اموال مشاع است؟ و اگر در ميان ورثه صغير باشد جدا كردن ثلث در چه هنگام است؟

جواب: در فرض سؤال بايد تمام اموال آن مرحوم را قيمت كنند و بعد از مجموع آن، يك سوم را جهت مصرف در موارد وصيت در اختيار وصى قرار دهند و دو سوم ديگر را بين ورثه تقسيم نمايند و سهم صغير را هم بايد در اختيار قيم قرار دهند.

تبديل مال مورد وصيت:

سؤال950: اگر محل اقامت وصى به محل زمين مال الوصيه دور باشد و براى او پيدا كردن شخصى براى حفظ مال الوصيه مشكل باشد، آيا وصى مى تواند زمين آن محل را بفروشد و به محلى كه مورد اطمينان است تبديل نمايد؟

جواب: نمى تواند تبديل نمايد.

سؤال951: آيا وصى بجهت ابقاء مال الوصيه جايز است مال الوصيه را به عنوان وقف به تصرف اداره اوقاف بدهد؟

جواب: جايز نيست.

وصيت به چيزى كه در زمان حيات از بين رفته:

سؤال952: اگر وصيت كند فلان چيز را بفروشيد و به نماز و روزه بدهيد و آن چيز در زمان حيات خود او از بين رفته و او متوجه نشده تا وصيت را تغيير دهد آيا بايد از اموال ديگر او فروخته شود و به وصيت عمل كنند؟

جواب: در فرض سؤال لازم نيست چيزى از اموال او را بفروشند و به وصيت او عمل كنند.

وصيت به عمل خاص

وصيت به نماز و روزه:

سؤال953: اگر ميت وصيت كرد كه چند سال نماز و روزه برايم بدهيد، حداقل چند سال بايد انجام داد؟

جواب: اگر سه سال نماز وروزه برايش بگيرند و بخوانند كفايت مى كنند.

سؤال954: اگر كسى وصيت كند كه من نماز و روزه بدهكار هستم اما تصريح نكرده كه براى من قضا كنيد يا اين كه تصريح كرده كه عبادتهاى فوت شده را قضا كنيد، منتها از طرفى او وصيت به ثلث نكرده، آيا ورثه از اصل مال مبلغى را به كسى بپردازند تا براى ميت نماز و روزه قضا كند؟ يا اول ثلث را جدا كنند و از ثلث مصرف كنند؟

جواب: اجرت نماز و روزههاى مذكور در صورت وصيت از ثلث اموال ما ترك اداء مى شود نه از اصل،ولى در صورتى كه گفته باشد نماز و روزه بدهكارم و پسر بزرگ مطمئن شد بر اين مطلب، بر او واجب است از طرف پدر قضا نمايد، مگر آن كه از ثلث تركه براى او نماز و روزه داده باشند و يا كسى تبرعاً قضاء نموده باشد.

وصيت به وقف اموال:

سؤال955: شخصى وصيت كرده كه اموال او را بعد از فوت وقف كنند، ورثه اجازه ندادند و عمل به وصيت نكردند حتى از ثلث، آيا تنفيذ وصيت نسبت به ثلث واجب است و اگر ورثه عمل نكردند بر عهده چه كسى مى باشد؟

جواب: تنفيذ وصيت از ثلث واجب است بر وصى و بر عهده ورثه نيز مىباشد و چنانچه عمل به وصيت ننمايند بر حاكم شرع است كه آنها را وادار نمايد و الاّ بر حاكم شرع است كه خود در صورت امكان وصيت را در ثلث تنفيذ نمايد.

وصيت دفن در مكان خاص:

سؤال956: آيا وصيت پدر به دفن يا عدم دفن در مكان خاص نافذ است؟ (گرچه وصى خاص وجود نداشته باشد.)

جواب: نافذ است على الاظهر.

امور خيريه:

سؤال957: شخصى وصيت كرده ثلث كليه ما يملكم از نخيل و فصيل وساير اشجار و اراضى مزروعى و غيره بعد از افراز و فروش صرف شود در كفن و دفن و ساير مخارج مرسوم محلى و ما بقى از ثلث در امور خيريه از قبيل نماز و روزه و... مصرف شود. و اين شخص بدهكار واجبات بدنى و مالى از حج و زكات و خمس و نماز و روزه نيست آيا جايز است مقدار اموال اضافى از ثلث را خرج تعمير مسجد كه ناتمام مانده و بانى ندارد كنند؟

جواب: احتياطاً مقدارى نماز و روزه بدهند و بقيه را در تعمير مسجد صرف كنند.

وصيت كردن به حج:

سؤال958: شخصى در زمان حيات خود وصيت مى نمايد فلانى به نيابت از من حج انجام دهد، بعد از فوت او ورثه، كس ديگرى را مى فرستند آيا اين از نظر شرعى جايز است؟ و آيا كسى كه قبول مى كند اين عمل را كه بر خلاف وصيت است، عمل حرام مرتكب شده؟

جواب: جايز نيست بر خلاف وصيت عمل نمايند و تصرف شخص ثالث در آن فيشى كه وصيت شده كه به شخص معين بدهند جايز نيست و حرام است.

وصيت به منافع نخلستان:

سؤال959: شخصى در وصيت نامه خود نسبت به ثلثش كه در نخلهاى خرما است، چنين وصيت كرده: فهو (يعنى ثلث نخيل) لاولادى الذكور ليس لاحد من اولادى و غيرهم أن يبيع اى نخل منه، و اذا عجز عن مباشرتها فيتركها للعالم...(2) با توجه به اين مقطع از وصيت سؤالات زير براى ورثه ذكور مطرح است:

1 ـ آيا اين عبارت وصيت دلالت بر تمليك ثلث براى فرزندان ذكور مى كند؟

2 ـ اگر تمليك كرده ورثه مى توانند بفروشند؟ يا بايد طبق وصيت عمل نكنند؟

3 ـ آيا بچه نخل كه بعد بوجود مى آيد حكم اصل نخل را دارد كه نمى توان آن را فروخت؟ (حتى در صورت خوف تلف بواسطه گراز و امثال آن وصورت عدم احتياج به آن براى كاشت).

 1 ـ از مجموع عبارتهاى وصيت چنين استفاده مى شود كه بايد اصل ثلث همشه باقى بماند و منافع آن طبق وصيت عمل شود.

2 ـ اصل ثلث را نمى توانند بفروشند و بايد طبق وصيت عمل نمايند.

3 ـ بچه نخلها در حكم منافع مى باشد كه مى توانند آنها را بفروشند و يا بنحو ديگرى استفاده كنند على الاظهر.