زکات فطره مصرف زکات پرداخت زکات جیزهایی که زکات دارد شرایط وجوب زکات

 

احـكام زكات

شرايط وجوب زكات

زراعت در زمين موقوفه:

سؤال 598 : اگر زارعين در زمين هاى موقوفه گندم بكارند آيا زكات بر آنها واجب مى شود ؟

جواب : چنانچه زارعين را اجير نمودند از براى كشت از قِبَل موقوفه ، زكات به آن تعلق نمى گيرد ، چون كه مالك شخصى نيست و چنانچه زارعين زمين را اجاره نمودند و از براى خود كشت مى نمايند بعد از اخراج مؤونه هر مقدار كه از براى آنها ماند اگر بحد نصاب بود زكات آن را بايد بدهند .

چيزهايى كه زكات دارد

جو و گندم:

*   خسارت وارد به تراكتور :

سؤال 599 : كشاورزى 10 هكتار زمين دارد كه آن را به پنج قسمت كرده و قصد دارد 2 هكتار آن را جو و گندم بكارد و در 4 قسمت ديگر محصولات ديگر ، در هنگام شخم زدن زمين تراكتور او در قسمت مربوط به جو و گندم ضربه خورده و صدمه مى بيند و به آن خسارت وارد مى شود ، آيا اين خسارت را مى تواند از منافع جو و گندم كسر كند يا بايد آن را به پنج قسمت تقسيم كند ؟

جواب : چنانچه تدريجاً شده و در تمام اين مدت خسارت وارد شده در اين صورت تقسيط بر پنج قسمت مى شود و اگر اتفاقاً مثلاً در زمين جو كه شخم مى كرد به سنگى برخورد كرده و جزيى از آن شكسته و خسارت دفعةً وارد شد اين جزء مصارف همان قسمتى ميشود كه خسارت در وقت شخم آن تحقق گرفته.

خرما:

سؤال 600 : اگر محصول خرما به صورت خارك بوده و زرد شده باشد و آن را هديه كند آيا جزء نصاب محسوب است ؟

جواب : وجوب متعلق به زكات خرما حين اصفرار يعنى زرد شدن است لذا آن مقدار كه بعد از زرد شدن صرف شده بايد جزءنصاب حساب شود .

سؤال 601 : اگر شخصى به شخصى خرما هديه كند كه با مقدار خرماى هديه گيرنده به حد نصاب برسد آيا زكات بر او واجب است ؟

جواب : در فرض سؤال چنانچه خرماهاى خودش به حد نصاب نرسد زكات ندارد .

پرداخت زكات

نگه داشتن وجوه شرعيه:

سؤال 602 : آيا نگه داشتن وجوه شرعيه در صورتى كه مورد مصرف آن بالفعل موجود باشد جايز است ؟

جواب : وجوه شرعيه را بدون مجوز شرعى نبايد تعطيل نمود .

سؤال 603 : نگهداشتن وجوه شرعيه به اميد اين كه به اشخاصى كه بعداً فقير مى شوند كمك شود چه حكمى دارد ؟

جواب : با وجود فقراى فعلى ابقاء وجوه شرعيه براى سال بعد وجهى ندارد .

مصرف زكات

دادن زكات به فرزند:

سؤال 604 : آيا مرد مى تواند زكات فطره يا زكات مال خود را بر اولاد خود كه در مدارس جديد امروزى مشغول تحصيل مى باشند صرف نمايد ؟

جواب : در موارد خوراك و پوشاك و تهيه مسكن ، نمى تواند مصرف نمايد ولى در موارد ديگر اگر واقعاً احتياج ضرورى داشته باشد ظاهراً مانعى ندارد .

سؤال 605 : آيا انسان مى تواند زكات نه گانه و رد مظالم و زكات فطره و كفاره تأخير ماه رمضان را به فرزند فقيرش جهت مخارج ازدواج بدهد ؟

جواب : زكات تسعه و رد مظالم و زكات فطره را مى توانيد جهت دامادى فرزندتان كه فقير است بدهيد و كفاره تأخير بايد عين طعام باشد و پول مجزى نيست .

محصل علم:

سؤال 606 : آيا اشتغال به تحصيل علم فقه يا علوم ديگر روز براى استحقاق زكات با يكديگر فرق مى كند ؟

جواب : چنانچه فعلاً قدرت بر كسب ندارد و فقير است زكات مى شود به او داد و در تحصيل علم فقه جايز است از زكات مصرف نمايد ولو قدرت بر كسب داشته باشد ولو از سهم سبيل الله .

صرف زكات براى زيارت:

سؤال 607 : آيا مى شود با مال زكات عده اى از طلاب را به زيارت قبر ثامن الحجج على بن موسى الرضا(عليه السلام) ببريم بدون آن كه زكات را تمليك به آنان نماييم؟

جواب : چنانچه فقير باشند زكات را به آنها تمليك نماييد تا خود آنها به زيارت مشرف شوند .

صرف زكات زن در شوهر فقير:

سؤال 608 : زنى كه شوهرش او را رها كرده و در اثر فقر ، نفقه بچه هايش را نمى دهد و بچه ها نياز به نفقه دارند و زن واجب الزكات است ، اولاً آيا مى تواند زكات مال خود را صرف نفقه بچه هاى خود كند ؟ ثانياً آيا مى تواند از شوهرش كه فقير است نيابتاً ( به اذن فحوا ) مال زكات خود يا ديگرى را قبول كند و نفقه اولادش را بدهد ؟ثالثاً آيامى تواند نفقه خودش را كه به گردن شوهرش است و شوهر فقير است از مال زكات بردارد به نيابت از شوهر ؟ با اينكه خودش فقير نيست .

جواب : از شوهر خود وكالت بگيرد در گرفتن زكات بعد از آنكه زكات را گرفت نيابتاً از شوهر صرف براى بچه ها و نفقه خود نمايد . جواب 2 و 3 عين همان مى باشد .

دادن زكات به جاى مهر:

سؤال 609 : شخصى زن فقيرى را به مدت يك سال عقد موقت كرده و قرار گذاشته مبلغى به او بدهد آيا مى تواند آن مبلغ را از پول كفاره روزه و رد مظالم و زكات فطره و زكات تسعه پرداخت كند ؟ اگر به زن بگويد و او هم راضى باشد چطور ؟

جواب : اگر از وجوه منطبقه داده كفايت از مهر نمى كند ، حتى اگر زن راضى باشد ، لكن اگر به زن از وجوه منطبقه داد و زن ذمه او را ابراء نمود و مهر را بخشيد مانعى ندارد .

زكات فطره

وجوب زكات فطره:

*   مهمان شب عيد فطر :

سؤال 610 : در رساله مرقوم فرموده ايد كسانى كه نان خور انسان هستند در غروب عيد فطر بايد زكات فطره آنان را بدهد ، معيار نان خور شدن چيست ؟ آيا هر مهمانى نان خور محسوب مى شود ؟

جواب : معيار نان خور آن است كه بر وارد شونده ، نان خور شخص و عائله او صدق كند .

سؤال 611 : گاهى مهمان به خانه مى آيد با دعوت و گاهى بدون دعوت و گاهى ضيافت از مهمان در مسجد يا تالار مى شود و گاهى در منزل ديگرى ولى به هزينه خود شخص آيا در اين صور صدق نان خور مى كند ؟

جواب : مهمانى كه در منزل يا تالار يا مسجد غذا بخورد نان خور و عائله حساب نمى شود مثلاً كسانى كه دعوت نموده منزلش بيايند حدود يك ساعت غذا بخورند و بروند نان خور و عائله اش حساب نمى شوند و فطره آنها بر صاحب خانه نيست .

سؤال 612 : اگر شب عيد فطر قبل از غروب آفتاب فرزندان و نوه ها در خانه پدربزرگ افطار كنند ، زكات فطره آنها به عهده كيست ؟

جواب : درصورتى كه نان خور و مهمان پدر بزرگ حساب شوند بر عهده او زكات واجب مى شود نه در صورتى كه فقط نيم ساعت افطار نموده و رفته اند .

*   شخص معيل كه شرايط وجوب فطره را ندارد :

سؤال 613 : اگر شخص معيل ، بعضى شرايط وجوب دادن زكات فطره را دارا

نباشد ، آيا زكات فطره كسانى كه نان خور او هستند بر او واجب است يا برخود آنها واجب است ؟

جواب : در فرض سؤ ال زكات فطره بر هيچ كدام واجب نيست ، ولى احتياط در اين كه خود آنها زكات بدهند ترك نشود .

*   نان خور مؤسسه :

سؤال 614 : اگر شخصى نان خور مؤسسه اى باشد ، زكات فطره بر خودش واجب است يا مؤسسه ؟

جواب : چنانچه اجير آنهاست زكات فطره بر خودش واجب است و مالى كه به او مى دهند به عنوان اجرت است با توفرساير شرايط .

*   سرباز دولت :

سؤال 615 : در شب عيد فطر فرزند من مشغول خدمت سربازى و در پادگان است زكات فطره او به عهده كيست ؟

جواب : ظاهراً فطره او بر دولت است و اگر دولت ندهد بر هيچ كس واجب نيست حتى بر خودش ، آرى اگر دولت به او مبلغى مى دهد كه براى خودش خرج كند و خرجش به عهده خودش باشد ، فطره بر خودش واجب است در صورت عدم فقر .

*   طلاب مدارس علميه :

سؤال 616 : طلاب علوم دينى كه در مدارس علوم دينى مشغول تحصيل هستند زكات فطره آنان به عهده چه كسانى است ؟

جواب : تشخيص آن دست خودشان مى باشد . اگر در تكفل پدرشان و يا كسى ديگر باشند به نحوى كه عائله او حساب شوند ، به عهده آن شخص واجب است و الاّ در فرض تحقق شرايط وجوب بر خودشان واجب مى شود .

پرداخت زكات فطره:

*   جنس زكات فطره :

سؤال 617 : در دادن زكات فطره آيا شرط لازم است كه قوت غالب باشد يا دادن گندم و برنج يا خرما يا جو كفايت مى كند ولو قوت غالب نباشد ؟

جواب : دادن گندم يا خرما يا جو كفايت مى كند اگر چه قوت غالب نباشد .

*   قيمت نان فعلى :

سؤال 618 : آيا مى شود قيمت نان فعلى را به عنوان زكات فطره داد با اين كه نسبت به قيمت واقعى تفاوت زياد است ؟

جواب : نمى شود به قيمت فعلى داد .

*   خرج كردن زكات فطره اشتباهاً :

سؤال 619 : اگر كسى شب عيد فطر زكات فطره را كنار گذاشت ولى يكى از اعضاى خانواده بدون اطلاع آن را برداشت و خرج كرد تكليف چيست ؟

جواب : در فرض سؤال بايد عوض زكات فطره خرج شده داده شود .

*   عزل نمودن زكات فطره براى ارحام :

سؤال 620 : اگر شخصى زكات فطره را همان روز به فقير ندهد و كنار بگذارد تا به دست ارحام فقيرش مثل برادر يا دايى يا عمو كه در سفر هستند برساند آيا جايز است ؟

جواب : اگر زكات را عزل كند اشكال ندارد ولى درصورت امكان دادن به فقير ديگر ، اگر تأخير بيندازد ولو براى دادن به فقير مخصوص ، ضامن است .

*   بردن زكات فطره به شهر ديگر :

سؤال 621 : اگر بعد از جدا كردن زكات فطره با اين كه فقير در محل خودش وجود دارد زكات فطره را به شهر ديگرى ببرد براى فقرايى كه از ارحام خودش

نيستند ، آيا جايز است ؟ و اگر حمل كرد و برد زكات فطره او باطل مى شود يا نه ؟

جواب : بلى جايز است ولى اگر تلف شود ضامن است .

*   دادن فطره به برادر فقير در شهر ديگر :

سؤال 622 : اگر شخصى زكات فطره را كنار گذاشته است و در شهر ديگرى برادر فقيرى دارد آيا جايز است آن را براى برادر فقير خود ببرد ؟

جواب : جايز است ولى اگر در شهر خود فقيرى باشد و به وسيله بردن به شهر ديگر تلف شود و لو بدون افراط و تفريط ضامن است .

*   اختلاف قيمت گندم در دو شهر :

سؤال 623 : اگر در شهرى گندم به قيمت خاصى است و پول همان گندم را به عنوان زكات فطره خارج كرده ولى به شهر ديگر كه قيمت گندم گرانتراست رفته است آيا بايد همان مقداررا بدهد يا بيشتر ؟

جواب : ميزان شهرى است كه در آن اخراج زكات فطره مى نمايد .

مصرف زكات فطره

*   دادن زكات غير سيد به سيد :

سؤال 624 : آيا زكات فطره را غير سيد مى تواند به سيد بدهد ؟

جواب : زكات فطره غير سيد به سيد داده نمى شود ، رجوع به مسئله 2016زكات فطره نماييد .

*   فقيرى كه همسرش سيده است :

سؤال 625 : اگر مردى فقير و غير سيد باشد آيا جايز است زكات فطره را براى همسر سيده خود خرج كند ؟

جواب : مرد غير هاشمى اگر فقير است جايز است فطريه بگيرد و بعد از تملك براى عائله خود خرج كند خواه هاشميه باشد يا نباشد .

*   صرف زكات فطره براى اداى دين :

سؤال 626 : شخصى كه كار مى كند اما مقروض است آيا مى توان از زكات فطره براى اداى قرض او داد ؟

جواب : چنانچه كارش وافى به مصارف او نباشد يا اين كه وافى باشد و لكن قدرت بر اداء دين نداشته باشد مى توانند به او فطريه بدهند .

*   صرف زكات فطره در تعمير مسجد :

سؤال 627 : زكات فطره را براى تعمير مسجد جمع كرديم و كمى هم مصرف كرديم در حالى كه در محل افرادى مستحق زكات فطره هستند . آيا مصرف زكات فطره در تعمير مسجد جايزاست ؟

جواب : اقوى آن است كه مصرف فطره ، مصرف زكات اموال است و احوط استحبابى آن است كه به خصوص فقراء صرف شود . به مسئله 2021 در توضيح المسائل ما مراجعه نماييد .

*   مصرف زكات مال و زكات فطره در مدرسه سازى :

سؤال 628 : نظر به اين كه كمبود فضاهاى آموزشى در اكثر نقاط كشور از مشكلات عمده به حساب مى آيد و با عنايت به اين كه يكى از موارد مصرف زكات « فى سبيل الله » است مستدعى است نظر مبارك را درخصوص تخصيص هر مورد از زكات و زكات فطره به امر مقدس مدرسه سازى مرقوم فرماييد .

جواب : زكات بدنى يعنى فطره را درموارد مصرف زكات مالى مى شود مصرف كرد على الاظهر ، اگر چه احتياط مستحب آن است كه زكات فطره در فقراء شيعه مصرف شود .